SEFOPE Husu Ba Traballadór Sazonal Sira La Bele Halai Sai Husi Sistema

0
9
Sekretáriu Estadu SEFOPE, Rogério Mendonça, hateten katak traballador halai sai husi sistema ofisial bele lori risku boot ba seguransa no bem-estar.

Sekretariadu Estadu Formasaun Profisionál no Empregu (SEFOPE) husu ba traballadór Timoroan sira ne’ebé servisu iha rai-li’ur, liuliu iha Korea, Austrália no Nova Zelândia, atu kontinua servisu tuir sistema ofisiál ne’ebé iha ona no katak SEFOPE alerta katak sai husi sistema bele lori risku boot ba seguransa no bem-estar traballadór sira rasik.

Sekretáriu Estadu SEFOPE, Rogério Mendonça, hateten katak sistema ne’ebé governu prepara ona la’ós de’it atu fasilita prosesu servisu, maibé atu asegura direitu no protesaun legal ba traballadór sira durante tempu kontratu no katak disiplina iha kumprimentu regras no prosedimentu sira sai fatór importante atu evita problema iha futuru.

“Traballadór sira tenke komprende katak bainhira sira iha sistema, sira hetan protesaun kompletu. Se akontese dezastre ruma hanesan asidente iha fatin servisu, moras grave ka to’o perda vida, empregadór sei iha obrigasaun atu toma responsabilidade no fornese indemnizasaun tuir lei ne’ebé vigora iha nasaun refere,” dehan Rogério Mendonça iha nia intervensaun ba traballadór sira ne’ebé partisipa iha programa empregu iha estranjeiru, iha Díli.

SEFOPE alerta katak fenomena traballadór sira ne’ebé sai husi sistema sei kontinua akontese, maské governu halo ona esforsu barak atu sensibiliza komunidade.

“Maské iha benefísiu temporáriu hanesan la presiza selu taxa, konsekuénsia longu-prazu mak grave tebes. Bainhira sira sai husi sistema, sira lakon direitu legal hotu-hotu. Se akontese problema ruma, empregadór la iha obrigasaun atu responsabiliza no governu mós iha limitasaun atu intervén,” nia hatete.

Aleinde ne’e, nia dehan katak motivasaun prinsipál husi traballadór sira atu sai husi sistema mak atu evita selu taxa ka buka oportunidade servisu informál ne’ebé sira konsidera bele fó rendimentu aas liután iha tempu badak.

Nia mós esplika katak sistema ne’e inklui mekanizmu monitorizasaun no koordenasaun entre Governu Timor-Leste no nasaun sira ne’ebé simu traballadór Timoroan, hodi asegura katak direitu traballadór sira respeita no implementa tuir akordu bilateral sira.

Iha parte seluk, família traballadór ida iha Austrália, ho inisial RM, partilla nia hanoin no suporta pozisaun husi SEFOPE, tanba informasaun no orientasaun husi governu importante tebes atu ajuda traballadór sira halo desizaun ne’ebé loos.

“Ami hanesan família, ami sempre preokupa kona-ba seguransa oan sira. Se sira la tuir sistema, bainhira mosu problema ruma, ami mak sei sofre liután. Tanba ne’e, ami husu atu sira obedese ba regras no kontinua iha sistema,” dehan Rodolfo, aman husi Maria do Rosário ne’ebé dadaun ne’e servisu hela iha Austrália.

Nia mós hateten katak iha realidade, traballadór barak seidauk komprende didi’ak konsekuénsia husi saí husi sistema, liuliu kona-ba lakon protesaun legal no difikuldade atu asesu apoiu bainhira presiza.Nia husu ba traballadór Timoroan sira hotu iha rai-li’ur atu labele ignora regras no prosedimentu sira ne’ebé estabelese ona, tanba risku ne’ebé bele akontese sei la afeta de’it traballadór rasik, maibé mós família sira ne’ebé hela iha uma.