
Tuir dadus husi Postu Saúde Buikarin, Suku Bahalarauin, iha Munisipiu Viqueque dadaun ne’e kada loron postu saúde refere simu pasiente to’o ema na’in 200 atu halo tratamentu.
Xefe Postu Saúde Buikarin, Abílio Gomes, hateten katak maioria pasiente sira mai buka halo tratamentu sofre husi Infesaun Sistema Respiratóriu Agudu (ISPA) no diarea, ne’ebé liga ho kondisaun ambientál, liuliu rai-rahun no udan.
“Pasiente barak mai ho sintoma hanesan mear, inus-been no isin-manas. Ida-ne’e liga ho rai-rahun ne’ebé aas iha tempu loron. Iha parte seluk, moras diarea mós aumenta tanba mudansa tempu, bainhira loron manas tebes no kalan udan maka’as,” Abílio Gomes hateten iha nia servisu-fatin, Postu Saúde Buikarin.
../cggte4 //./. ,Tuir nia, kombinasaun entre rai-rahun no udan halo moras rua ne’e hadau malu, ne’ebé fó presaun boot ba servisu saúde iha nivel lokál no afeta liu grupu vulnerável sira hanesan labarik no katuas-ferik sira.
Iha parte seluk, Xefe Suku Bahalarauin, Angelo Pinto, konsidera katak problema infraestrutura, liuliu estrada ne’ebé aat, sai fatór ida ne’ebé agrava situasaun rai-rahun iha área refere.
“Dalan ne’ebé aat halo rai-rahun barak no ikusmai afeta diretamente saúde komunidade sira, inklui labarik sira. Problema ida-ne’e presiza solusaun lalais mak hadia estrada,” Xefe Pinto afirma.
Nia hatutan katak se infraestrutura dalan bele hadia, sei ajuda hamenus rai-rahun no iha tempu hanesan reduz risku moras sira ne’ebé dadaun ne’e komunidade enfrenta.
Komunidade husi Aldeia Kaninuk, Suku Bahalarauin, Francisca Guterres, konfirma impaktu ne’ebé sira hasoru iha moris loroloron. Tuir nia, iha tempu loron rai-rahun sae maka’as to’o tama iha uma-laran, ne’ebé halo labarik sira fasil liu atu moras.
“Ami sofre tebes ho rai-rahun, liuliu bainhira loron manas. Ami-nia labarik sira barak mak mear no isin-manas. Bainhira udan mai, problema seluk mós mosu tanba bee la moos, entaun labarik balun mós hetan diarea,” Komunidade Francisca Guterres hateten.
Nia husu ba autoridade sira atu tau atensaun sériu ba problema estrada no drenajen, tanba tuir nia, problema sira-ne’e la’ós afeta de’it transporte, maibé mós diretamente afeta saúde komunidade ni’an.
Komunidade no lideransa lokál espera katak governu bele tau prioridade ba melloria infraestrutura bázika hanesan estrada no drenajen, atu nune’e bele hamenus rai-rahun no asegura kondisaun moris ne’ebé di’ak liu ba populasaun iha área refere.







