Ligasaun Bee Ilegál Kontinua Sai Dezafiu Ba Sistema Fornesimentu Bee Iha Díli 

4
68
Diretór Operasional no Manutensaun iha Bee Timor-Leste, E.P., Aleixo dos Santos, hateten ligasaun ilegál la’ós de’it violasaun ba regra administrativa, maibé ameasa ba sustentabilidade sistema distribuisaun bee nasional.

Problema ligasaun bee ilegál kontinua sai dezafiu boot ba sistema fornesimentu bee iha kapital Díli, maske atividade ne’e akontese durante tinan barak, governu to’o agora seidauk implementa lei espesífiku ne’ebé forte hodi regula no kontrola komunidade sira-nia asesu ba bee.

Diretór Operasional no Manutensaun iha Bee Timor-Leste, E.P. (BTL, E.P), Aleixo dos Santos, hateten ligasaun ilegál la’ós de’it violasaun ba regra administrativa, maibé ameasa ba sustentabilidade sistema distribuisaun bee nasional.

“Kada ligasaun ilegál ne’ebé liga diretamente ba tubu prinsipal bele hamenus presaun bee no halo komunidade seluk ne’ebé uza ligasaun legál sai vítima. Problema ne’e akontese nafatin tanba ita seidauk lei espesífiku ne’ebé regula no fó poder legál atu aplika sansaun klaru ba infrator sira,” hatete Aleixo iha nia servisu fatin Caicoli, Díli.

Nia esplika, problema dada bee ilegál ne’e akontese nafatin tanba, komunidade balun atu hamenus selu reseitas, no balun hakarak uza bee ho velosidade ne’ebé boot, balun tanba nesidade mak obriga sira atu halo duni ida-ne’e.

“Sansaun ne’ebé ita uza ba komunidede sira ne’ebé durante ne’e dada bee ilegál ne’e, ita tesi sira-nia kanu no foti sira-nia sanyo de’it, ita seidauk implementa multa ba komunidade sira ne’e,” nia deklara.

Tuir Aleixo, ligasaun ilegál bele fó impaktu ba kanu sira nakfera no bee sai estraga, sai vazamentu no hamenus presaun bee ba área seluk, dala barak, ekipa manutensaun tenke halo reparasaun repetidamente iha fatin hanesan, tanba komunidade balun kontinua liga ilegál.

Nia mós hateten katak BTL, E.P kontinua halo kampaña sensibilizasaun ba komunidade atu halo ligasaun ofisiál tuir prosedimentu legál. Maibé, laiha lei ne’ebé forte, difisil atu tau kontrolu efetivu no aplika penalidade ne’ebé bele fó efeitu.

Iha parte seluk, reprezentante komunidade iha Sucu Comoro, Aldeia Fomentu-1 Agusta Nunes hateten sira suporta implementasaun lei atu regula ligasaun ilegál, sira konsidera katak medida ne’e importante atu garante justisa sosial no distribuisaun bee ne’ebé ekitativu.

“Ema ne’ebé halo ligasaun ilegál la selu tarifa, maibé sira uza bee hanesan ema seluk, dala ruma ami ne’ebé selu kada fulan mak sofre, tanba presaun bee menus ka la sai durante loron balun,” hatete Agusta.

Nia mós preokupa katak ligasaun ilegál bele kria konflitu sosial entre viziñu sira, tanba bainhira bee la sufisiente, ema sira bele akuza malu, tanba ne’e, husu governu atu lalais prepara no aprova lei ne’ebé klaru, inklui mekanismu fiskalizasaun no sansaun ba violadór sira.Nia dehan katak rezolusaun permanente ba problema ida ne’e presiza la’ós deit lei, maibé mós koordenasaun entre instituisaun relevante sira, inklui autóridade lokal no forsa seguransa, atu garante implementasaun efetiva iha terrenu. 

4 COMMENTS

Comments are closed.