
Manifestasaun durante loron tolu husi 15 to’o 17 Setembru 2025 ne’ebé Estudante Universitáriu Timor-Leste (EUTL) organiza, remata ho limpeza jerál, hamoos lixu hotu iha área manifestasaun, iha Kampus Sentral Universidade Nasional Timor Lorosa’e (UNTL), iha kapital Dili.
Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, iha deklarasaun públiku hateten katak, manifestante EUTL mak fó lisaun boot ba mundu. Asaun ne’e fó mensajen katak juventude la’ós destrutivu, maibé konstrutivu, no sei kontinua luta demokratika ho responsabilidade sosial.
“Ha’u haree manifestante sira hamoos rai no lixu depois ramata manifestasaun. Ida-ne’e úniku iha mundu, no sai ezemplu ne’ebé presiza dokumenta, manifestasaun iha rai barak sai destruisaun, maibé iha Timor-Leste estudante hatudu kultura pasífika no responsabilidade,” Horta sublinha iha Auditoriu Arkivu-Muzeum Rezisténsia, iha Dili.
Prezidente afirma tan, manifestasaun ida-ne’e la’ós de’it protesta ba Lei Pensaun Vitalísia ne’ebé konsidera injustu, maibé mos plataforma edukativu atu hadia konsiensia komunidade kona-ba responsabilidade ambiénte, tanba iha tempu ne’ebé atividade públiku barak husik lixu foer iha sidade laran, estudante EUTL hatudu sira-nia diferensa, remata ho linpeza jeral, la husik fatin kontamina ho lixu.
Prezidente Repúblika klarifika mós katak, manifestasaun ida ne’e la fó obstákulu ba Timor-Leste atu tama ASEAN, tanba protesta demokratika hanesan ne’e akontese mós iha rai barak iha mundu. Diferensa mak estudante Timor hatudu kultura demokrátika ho pasiensia no responsabilidade, ne’ebé fó imajen pozitiva ba nasaun iha arena internasionál.
Iha fatin ketak, Manifestante hanesan mós Estudante Universidade UNITAL, José Lino, dehan maski manifestante simu gás lakrimojéniu (gas air mata) no presaun seguransa, sira nafatin konsistenti iha prinsípiu pasífika.
“Manifestasaun remata ho limpeza jerál atu hatudu katak ita-nia luta la’ós destruisaun, maibé konstrusaun, solidariedade ho ekipa linpeza mak ezemplu di’ak ne’ebé juventude presiza kontinua,” nia sublinha.
Nia akresenta, estudante sira bele demonstra katak iha demokrasia, luta politikamente justu tenke la’ós de’it iha rua, maibé hatudu kualidade lideransa.“Ita mak halo foer, ita mak tenke hamoos, la bele husik de’it ba ema seluk. Juventude tenke hadia ezemplu di’ak ba sosiadade,” nia hateten.







