Autoridade Lokál Preokupa Programa Wolbachia Seidauk Iha Redusaun ba Dengue 

0
44
Xefe Suku Fatuhada, Postu-Administrativu Dom Aleixo, Município Díli Marcelino Soares hato’o preokupasaun kona-ba rezultadu programa Wolbachia ne’ebé seidauk hatudu mudansa signifikativu kona-ba kazu dengue iha komunidade.

Xefe Suku Fatuhada, Postu-Administrativu Dom Aleixo, Município Díli Marcelino Soares hato’o preokupasaun kona-ba rezultadu programa Wolbachia ne’ebé seidauk hatudu mudansa signifikativu kona-ba kazu dengue iha komunidade, maske programa ne’e la’o kleur ona.

“Komunidade sei hela iha situasaun risku, tanba kazu dengue sei akontese, tanba ne’e, ami husu ba Ministériu Saúde no parseiru sira atu kontinua tau atensaun másimu ba programa Wolbachia ne’e,” dehan Xefe Suku Fatuhada Soares.

Nia mos enfatiza katak nesesidade atu reforsa koordinasaun entre governu sentral, autoridade munisipál no komunidade nível suku no aldeia, atu asegura implementasaun programa ne’e lao efetivu.

“Além de programa Wolbachia, husu governu liuhusi Ministériu Saúde atu kontinua implementa estratéjia seluk hanesan fumigasaun iha área risku aas, distribuisaun larvasida, no inspesaun saúde ambientál iha uma kain no fatin públiku. Esforsu sira-ne’e halo ho objetivu atu kombate susuk Aedes aegypti ne’ebé vetor prinsipal transmisaun dengue,” dehan nia.

Entretantu Diretor Nasionál Prevensaun no Kontrolu Doensa iha Ministériu Saúde, Heitor da Costa Pereira, hateten prosesu husik susuk Wolbachia iha área sira ne’ebé identifika hanesan zona risku aas sei kontinua halo tuir planu ne’ebé determina.

“Implementasaun programa ne’e la bele hatudu rezultadu imediatu, tanba presiza tempu atu populasaun susuk Wolbachia domina iha área implementasaun. Agora daudaun ita sei iha faze monitorizasaun no kontrolu,” dehan Heitor, Hotel Timor, hafoin halo enseramentu ba implementasaun programa Wolbachia iha Munisipiu Díli.

Nia esplika katak téknika Wolbachia ne’e bazeia ba introduzaun bakteria Wolbachia ba susuk Aedes aegypti hodi redus kapasidade susuk atu transmite virus dengue ba ema.

Nia mos hateten katak Ministériu Saúde sei kontinua halo monitorizasaun ba tempu naruk, no prevé katak iha tinan 2028 mak sei bele haree rezultadu ne’ebé klaru kona-ba efikásia programa ne’e iha redusaun kazus dengue iha Munisípiu Díli.

“Durante períodu ne’e, ekipa téknika sei kontinua halo avaliasaun periódika hodi haree dezenvolvimentu populasaun susuk no taxa transmisaun dengue,” dehan nia.

Heitor akresenta katak, maske programa Wolbachia importante, esforsu atu kombate dengue la depende de’it ba teknolojia ida-ne’e, tanba ne’e nafatin husu komunidade atu kontinua halo asaun preventivu hanesan limpeza ambiente, elimina fatin ne’ebé bee iha ba no bele sai fatin moris susuk, uza muskuteru, nomós partisipa iha kampaña sensibilizasaun saúde públika.

 “Susesu programa ne’e depende tebes ba kolaborasaun entre governu no komunidade tomak, tanba ne’e ami husu ba entidade relevante sira kontinua apela ba komunidade atu la haluha papel importante idak-idak nian iha prevensaun dengue, hodi hametin ambiente ne’ebé limpu no saudável ba ema hotu,” nia afirma.