Komunidade Suku Lactos, Posto-Administrativo Fohorem, Município Covalima Santina Mariano do Santos hateten, asu kontinua tata ema no komunidadeida mate iha Fohorem, tanba hetan moras raiva.
Nia dehan, pesoál veterinária sira husi Ministériu Agrikultura Pekuaria Peska no Floresta (MAPPF) ba halo ona vasinasaun ba asu sira, maibé moras raiva ne’e nafatin iha.
“Foin lalais ami-nia maun ida foin mate, tanba asu tata, asu ne’ebé tata maun ne’e, la’ós iha ne’e nian, maibé asu husi fronteira mak tama mai iha ne’e hodi tata fali ami iha ne’e,” nia afirma.
Nia salienta, moras raiva kontinua iha, tanba hela besik liu ba fronteira ho Indonesia.
“Komunidade sira-nia asu iha ne’e, hetan vasinasaun hotu ona, tanba loron-loron dotór sira tama sai uma hodi halo vasinasaun ba asu no fahe mós informasaun kona-ba moras raiva ba komunidade sira,” nia dehan.
Nia dehan, husu ba governu atu tau atensaun ba iha fronteira, tanba moras ne’e mai husi Indonesia.
Entretantu, Diretór Jeral Pekuária no Veterinária Carlos Antunes Amaral iha MAPPF hateten, sidadaun ida mate ne’e, husi Fohorem-Suai, Município Covalima.
Nia hatutan, sidadaun refere, hetan tata husi asu, durante semana rua resin no ba halo tratamentu iha klinika, maibé ikus mate.
“Ita haree husi sinal moras ema ne’e nian, ne’e hatudu positivu moras raiva, tanba nia lakohi hateke loron manas no seluk tan,” dehan Diretór Jeral Pekuaria no Veterinária Amaral iha nia servisu fatin Comoro, Díli.
Nia hatutan, iha inisiu asu tata ema ladun iha, maibé iha ikus-ikus ne’e asu komesa tata ema arbiru de’it.
“Asu ne’ebé mak tata sidadaun ne’e komunidade sira baku mate kedas no sira han tiha, tanba asu nain la iha, konsidera asu ne’e mai husi fronteira, tanba fatin ne’e besik kedas ho fronteira.
Agora dadaun hein hela rezultadu husi laboratóriu, tanba haree husi sintomas ne’ebé ema ne’e enfrenta bele hateten katak pozitivu ona ba moras rabies,” nia esplika.
Nia salienta, ekipa veterinária no pesoál saúde sira kontinua halo hela sensiblizasaun ba komunidade sira iha fronteira.
“Ita kontinua halo hela sensiblizasaun ba komunidade sira ne’ebé mak hela besik fronteira henesan iha Municipio Covalima, Bobonaro, Díli, Atauro no RAEOA, ita nafatin halo sensiblizasaun no nafatin halo mós vasinasaun ba asu sira ne’ebé seidauk halo vasina, tanba tuir relatóriu ne’ebé ita iha, munisípiu balun vasinasaun ba asu foin mak atinje 70%, tanba ne’e kontinua halo vasinasaun,” nia dehan.
Iha parte seluk, Akademista João Soares husi UNITAL Fakuldade Agrikultura, Departamentu Saúde Animal hateten, governu tenke tau atensaun makaas ba moras ne’e atu nune’e bele prevene moras ne’e hadaet iha rai-laran.
“Ita atu prevene moras rabies ne’e Governu Timor-Leste no Governu Indonesia tenke servisu hamutuk hodi halo kontrolu iha fronteira, tanba se ita la halo koordenasaun ho Indonesia ida ne’e hanesan de’it, tanba ita nafatin halo kontrolu iha ita-nian rai-laran, maibé fronteira ema la halo kontrolu, entaun asu sira-ne’e husi sorin kontinua tama mai ita-nia rain,” dehan nian.
