Komunidade Munisípiu Manufahi Postu-Administrativo Fatuberliu Sucu Clacuk Aldeia Webikas João Baptista hateten, tinan ida-ne’e manu no fahi komesa moras fali ona, tanba ne’e husu ba Ministériu Agrikultura Pekuaria Peskas no Floresta (MAPPF) atu halo kontrolu ba manu no fahi sira ne’ebé moras atu prevene la bele da’et tan ba seluk.
“Kada tinan manu no fahi sempre mate, la’ós mate ida rua de’it ne’e lae, maibé mate hotu kedas, dadeer hadeer mai ita hili manu mate ne’e rua tolu no fahi mós hanesan, tanba ne’e husu ba governu atu tau netik atensaun ba manu no fahi sira-ne’e,” dehan komunidade João Baptista liuhusi via-telefone.
Nia hatutan, tinan kotuk manu besik atus ida mak mate no fahi besik sanulu mak mate, maibé ema ida nunka atu mai haree komunidade sira ne’e nia preokupasaun.
“Ami ba fó hatene ona ema sira ne’ebé mak halo vasinasaun ba animál sira iha ne’e, maibé sira dehan ba uluk mak ami tuir ba, maibé ami mai hein to’o la mai de’it, ami ba fali sira dehan, ai-moruk hotu ne’ebé sira sei ba foti tan iha Dili. Entaun ami hein nafatin to’o ami-nia animál manu no fahi sira-ne’e mate hotu tiha de’it ema ida nunka atu mai haree,” nia afirma.
Nias salienta, sira-nia moris mak buka osan liuhusi hakiak animál, maibé animál sira ne’e mate hotu, entaun susar ona, tanba ne’e husu ba governu atu tau atensaun ba komunidade sira-nia preokupasaun.
“Kada tinan universidade sira fó graduasaun ba ema barak tebes, tanba sá la uza ema sira-ne’e hodi halo servisu, depois ema atu halo servisu hodi hatan ba preokupasaun komunidade nian la iha.
Kada suku ida tau de’it ema na’in ida-rua de’it, ne’e atu atende hotu kedas komunidade rihun resin ne’e lae,” nia akresenta.
Iha fatin ketak Diretora Diresaun Nasional Veterinaria Joanita Jong hateten, moras manu no fahi ne’e baibain tiha ona, tanba la’ós foin akontese iha munisípiu ida de’it maibé ida ne’e akontese iha munisípiu hotu iha territoriu laran tomak.
“Ita husu atu komunidade sira atu kesi tiha animál sira-ne’e atu nune’e bainhira ekipa veterináriu sira ba halo de’it ona vasinasaun ba manu no fahi sira, labele hein ami ba kedas to’o tiha iha ne’ebá mak foin atu kaer,” dehan Diretora Joanita.
Nia hatutan, kada munisípiu to’o postu administrativu sira, ne’e ekipa veterináriu iha hotu ona, sira prontu de’it atu halo atendimentu ba komunidade sira.“Tinan ida-ne’e ami iha orsamentu $300.000 hodi selu saláriu ba funsionáriu sira nomós hodi sosa ekipamentu sira hanesan no sosa vasina sira-ne’e hodi halo vasinasaun ba moras manu nia hanesan Newscostle Disease virus no ba moras African Swine Fever (ASF) ba fahi, tanba ne’e mak ita haree iha tinan ida-ne’e manu no fahi ladún mate ona,” nia afirma.
