Labarik sira ne’ebe durante ne’e involve direitamente iha trabalhu infantile, sente katak laiha loron especial ba sira hodi goza sira nia direitu nudar labarik tanba sira tenke buka osan atu bele sustenta moris familia nian.
Sira hato’o sira nia espresaun ida ne’e bainhira governu liu husi Sekretariu Estadu Politika Formasaun Profesional no Empregu (SEPFOPE) hamutuk ho labarik fa’an luron balun komemora loron mundial trabalhu infantile (12/06) iha Licedere, Dili.
Anton Colo, (13), ne’ebe durante ne’e fa’an manu tolun da’an hodi haleu sidade Dili, hateten nia la sente buat ida especial, iha loron ne’e, tanba sira tenke la’o hodi fa’an nafatin sira nia sasan.
“Hau la eskola, iha ne’e hau hela ho maun sira, lor-loron sira haruka hau ba fa’an manu tolun iha sidade laran,” konta Colo.
Colo ne’ebe mai husi distritu Oe-Cusse ne’e, hala’o vida ne’e ida ne’e desde nia para eskola (terseira klase), tanba familia la suporta.
La’os deit fa’an manu tolun, Colo mos fa’an sabraka, sigaru no seluk tan, nune’e bele hetan osan no osan ne’e balun entrega ba patraun no restu fob a nia maun.
Iha fatin hanesan Novenio Pascoal, (12), ne’ebe eskola maibe fa’an sigaru ne’e katak, nia laiha tempu atu estuda ka halimar hanesan labarik sira seluk, tanba tenke buka osan ajuda inan aman.
Estudante kinto klase(kelas lima) iha Ensino Baziku Perumnas Bairo-Pite ne’e dehan, sai eskola nia tenke ba fa’an sigaru iha dalan ninin to’o kalan mak fila ba uma.
“Hau nia apa ho ama mak haruka hau fa’an sigaru,no osan sira ne’e uja hodi selu hau nia eskola no presiza seluk tan,” konta Pascoal.
Entretantu tuir Koordenador Programa Protesaun Labarik Forum Tau Matan, Honorio Almeida, katak estadu Timor –Leste seidauk iha asaun konkreta ida hodi elimina trabalhu infantile iha rai laran.
“Ami nia observasaun durante ne’e iha terenu, hatudu katak labarik sira ne’ebe moris iha luron ibun tinan ba tinan kontinua aumenta, laiha intervensaun ida mais rapido no efetivu husi governu atu elimina asuntus ida ne’e,” Koordenador Almeida katak.
Nia dehan, in termus de psikologiamente fo influensia bo’ot ba futuru labarik nian, bainhira labarik sira kontinua moris iha dalan ninin e pior liu toba iha dalan, ema kontinua explora sira hodi hetan lukru no sai atan iha familia balun.
Hatan ba kestaun ida ne’e, Prezidente Komisaun Nasional ba Direitu Labarik, Komisaria Adalgiza Ximenes rekonese katak, ida ne’e viola ona labarik sira nia direitu, maibe atu kombate ida ne’e presiza ema hotu nia kontribuisaun.
“Ami sei esforsu atu halo advokasia maka’as no hato’o ami nia planu ida diak hodi hetan konfiansa husi lideransa sira, nune’e ami bele hetan osan ruma hodi hare ba asuntu sira ne’e,” Komisaria Ximenes esperansa.
