
Ofisiais Timor-Leste nain walu ne’e sei aprende hosi profisionais iha Malasia SSM kona ba oinsa sira bele troka sistema rejistu negosiu ne’ebe uluk manual no desentralizado ho loja-únika moderna ne’ebe lori deit oras ida mais-menus atu hetan rejistu negosio foun ida.
“Tanba iha Timor emprezariu sira hetan difikuldade boot tanba dala ruma atu sai emprezariu iha Timor-Leste han tempu nebe maka naruk tebes. Dala ruma han tempu fulan ba fulan talves to’o tinan. Ne’e duni ami presiza ba atu hare konaba sistema iha Malasia,” dehan Director Diresaun Notoriado no Rejisto (DNRN), Ministerio Justisa, Maria Fatima de Araujo, iha Aeroportu Dili (10/07) molok arranka ba vizita ba Malasia.
Tuir Diretora de Araujo presiza mos halo loja-únika ida nebe maka bele fo atendimentu ba kestaun hanesan ne’e, atu nune’e labele han tempu liu wanhira atu sai emprezariu ida.
“Iha tinan ida ne’e ami mos atu hari’I loja-únika ida, ho fungsaun atu rejistu negosiu sira nebe maka tama iha Timor, no ami mos ba ne’e atu buka mos parseiru atu oinsa para bele ajuda ami konaba dezenvolvementu ami nia loja ne’e ba future,” haktuir tan Directora de Araujo.
Entertantu iha biban hanesan Director Impostu Domestikus, Ministerio das Finansas, Uldarico Rodrigues, apresia tebes ho suporta nebe maka husi IFC fo ne’e, tanba importante tebes oinsa para Timor mos bele banati tuir esperensia diak husi nasaun seluk.
“Hau hanoin katak ne’e dalan ne’ebe maka ita bele uza atu bele moderniza ita nia prosesu ne’ebe maka dala ruma fo difikulta ita nia emprezariu sira, tanba ita nian ne’e rejistu iha ministeiru tolu kedas, ne’e duni halo emprezariu sira mos baruk,” hateten Diretor Rodrigues.
Diretor ne’e haktuir tan katak Timor-Leste halo ne’e mos nudar prosedimentu nebe maka tuir padraun internasional ona tanba prosesu uluk kleur liu no iha ne’e sai ketaun bo’ot ba Timor-Leste iha area investimentu.
“Ne’e duni presiza ba hare nasaun seluk nian no karik diak Timor -Leste mos bele aplika.”
Desde 2009 IFC suporta governu Timor-Leste reforma sistema rejisto negosiu iha rai laran.
“Tau prosessu passus atu harii negosiu foun ida iha fatin ida deit sei ajuda atu hamenus lakon tempu no ossan,” hateten Jose Ricardo Silva, IFC nia Ofisial Operasoens ne’ebe responsavel kona ba reformas ba registo negosius. “Hafasil registo, ami hein bele enkoraja ema barak liu tan atu koko tama negosio atu nune bele kria tan campo de trabalho no servisus iha Timor-Leste.”
Ekipa teknika konjunta ne’ebe sei vizita ba Companies Commission of Malaysia ka Suruhanjaya Syarikat Malaysia-SSM (10-14 Julho 2012) mak:
- Sr. Cosme da Silva – CEO ba Loja-Únika Servisus Registu no Verifikasaun Emprezarial (SERVE) maibe nia uluk mos Director Instituto Apoio ao Dezenvolvimento Empresarial (IADE) iha Ministrio Dezenvolvimento (MED) nia okos;
- Sra. Maria Fatima de Araujo – Directora Direcção Nacional dos Registors e do Notariado (DNRN), Ministério da Justiça (MJ), no nia staff rua: Frederico Martins-DNRN no Domingas Oliveira-DNRN Departamento Arkivos;
- Sr. Uldarico Rodrigues – Director Impostos Domesticos, Ministério das Finanças, no nia staff ida: Aida Gutterres
- Sr. Domingos Guterres – Director Direcção Nacional da Indústria, Ministerio Turismo, Comercio no Industria (MTCI), no nia staff ida: Adelia de Araujo
- Sr. José Ricardo Silva, IFC Ofisial Operasoens Reformas ba Registo Negosios no Lisensiamentu; no
- Sr. Mr. Bernardo dos Reis, IFC Analista Operasoens, Inisiativas ba Negosius Diak liu (BBI)








