“Iha Novembru tinan kotuk ami ba vizita sira hamutuk na’in 19. Ami preokupa tebes tanba iha fulan ida ne’e ami ba vizita sira hamutuk nain 21 ho idade tinan 16 to’o 18. Ne’e mak kondisaun real ne’ebe iha, entau agora ami hakarak hare saida mak ami bele ajuda ba sira no tinan ida ne’e ami sei halo akompaniamentu ba sira nia kazu,” preokupa Komisaria Magno, semana kotuk (31/01), iha Kaikoli, Dili.
Komisaria Magno dehan nia rasik seidauk iha informasaun detailadu kona ba labarik nain hirak involve ho kazu saida, tanba ne’e iha tinan ida ne’e KNDL sei halo akompaniamentu ba labarik sira ne’ebe iha prizaun liu-liu iha prizaun distritu Dili atu hatene klaru liu saida mak sira presiza oinsa prosesu kazu ne’ebe sira komete.
Tuir informasaun ne’ebe KNDL hatene katak iha tinan kotuk iha labarik barak seidauk hatene sira nia advogado maibe nia rasik seidauk iha informasaun klaru konaba ba kestaun ne’e.
Iha lidun seluk Coordinador Programa Paz no Asistensia Demokrasia ba Justisa Juvenil (PDAJJ) iha organizasaun Psychosocial Recoperasaun no Desenvolvementu iha Timor –Leste (PRADET) nia okos ne’ebe durante ne’e hala’o mos programa asistensia ba labarik minoridade iha prizaun, Luisa Marçal de Jesus, hateten sira sei fo counseling ba labarik sira ne’ebe iha prizaun konaba ba inpaktu husi violensia ne’ebe sira comete.
“Nudar umana hau sente triste bainhira hau hare labarik ho idade minoridade maibe sira komete ona iha krime todan lakon sira nia futuru tanba ne’e ami fahe informasaun ba sira atu sira bele halo mudansa ba sira nia aan nune’e baihira hetan livre labele tan ona komete krime,” nia dehan.
Objetivu hosi intervensaun PRADET ho larabirk iha prizaun atu nune’e sira bele iha konsiensia katak violensia ne’e ladiak atu sira bele halo mudansa ba sira nia hahalok, atu kontrola sira nia emosaun tanba prizaun laos fatin kastigu deit maibe mos fatin atu halo rehabilitasaun.
“Alende fahe informasaun kona ba violensia ami mos fahe informasaun konaba inpaktu husi consume alkohol ba sira nia saude iha futuru no uza droga. La os atu hanorin sira atu uza droga maibe oinsa sira bele fo atensaun sedu bainhira hetan influensia husi ema seluk tanba kauza atu comete iha krime mak kestaun sira hanesan ne’e,” dehan Koordenadora Marçal.
Tuir nia, katak labarik ne’ebe agora dadaun iha prizaun Bekora maioria tama ho kazu krime todan hanesan kazu violensia seksual, omisidu, no sunu uma.
