
Estudante sira husi Eskola Bázika Sentrál (EBC) Jildapil, iha Suku Lebos, Postu-Administrativu Lolotoe, Munisípiu Bobonaro, preokupa ho mota Jildapil ne’ebé seidauk iha ponte, tanba fó impaktu ba sira-nia prosesu aprendizajen bainhira tempu udan.
Estudante Alinda Imer Imaculada, husi Aldeia Mabelis, Suku Lebos, hateten katak bainhira udan boot no mota tun, sira labele ba eskola no tenke lakon matéria loron ida nian.
“Bainhira mota tun semana ida, ami mós la bá eskola durante semana ida. Ami lakon matéria barak tanba labele aprende hamutuk ho ami-nia kolega sira. Bainhira mota tun hela de’it, halo ami sai baruk atu ba tuir aula,” nia dehan.
Estudante ne’e husu autoridade lokál no parte eskola atu hato’o ba governu, liuliu Ministériu Obras Públikas no Ministériu Edukasaun, atu konstrui ponte ida hodi garante estudante sira bele kontinua aprende ho seguru.
“Ami senti triste tanba la bele aprende ho di’ak hanesan ami-nia maluk sira seluk. Ami tenke lakon matéria barak. Ami presiza ponte atu bele hala’o ami-nia estudu ho di’ak iha tempu udan ka bailoron,” dehan Alinda.
Entretantu, Diretora EBC Jildapil, Inácia Maria Imaculada, rekoñese katak problema refere akontese beibeik iha tempu udan no afeta tebes prosesu aprendizajen estudante sira nian.
“Loos duni katak bainhira mota tun, estudante husi aldeia rua (2) ne’e labele mai eskola. Husi parte eskola, ami esforsu hodi aumenta oras aprendizajen no organiza aula iha loron sábadu atu kompleta matéria sira ne’ebé atraza ba estudante ne’ebé hela iha mota sorin,” dehan Diretora.
Nia hatutan katak durante tinan hirak ikus ne’e, parte eskola hato’o ona relatóriu ba autoridade edukasaun iha nivel munisípiu no nasionál.
“Parte eskola nian ami esforsu tuir ami-nia kapasidade no forsa, mak aumenta aula iha loron sábadu. Maibé solusaun permanente mak konstrusaun ponte ida atu estudante sira bele asesu ba eskola ho seguru,” Diretora Inácia hateten.
Nia dehan katak desde 2024 eskola relata ona problema ne’e ba autoridade relevante sira no halo ona observasaun iha lokál, maibé to’o agora seidauk iha realizasaun.
“Espera governu bele tau prioridade ba projetu ponte ida iha 2027, tanba problema ida-ne’e akontese tinan naruk ona,” nia dehan.
Xefe Aldeia Suku Lebos, Marcos Mali, konfirma katak problema ne’e la afeta de’it mobilidade komunidade, maibé mós diretamente prejudika edukasaun labarik sira.
“Durante tempu udan, labarik sira husi Aldeia Mabelis no Mapelai susar atu ba eskola tanba mota boot. Ami hato’o proposta ba governu, maibé seidauk iha resposta. Ami husu ba Ministériu Obras Públikas atu tau atensaun ba problema ida-ne’e no konstrui ponte ida,” dehan Marcos.
Autoridade lokál ne’e espera governu bele fó atensaun urjente ba problema ida-ne’e hodi garante direitu labarik sira atu asesu ba edukasaun ho seguru no prevene risku ne’ebé bele ameasa sira durante tempu udan.






