Lisu ka foer iha Capital Dili preokupasaon ba residents kapital liu-liu tanba wainhira la jere ho diak bele sai ameasa bo’ot ida ba saude publika iha komunidade nia le’et.
Deputadus balun iha Parlamentu Nasional, Dili, semana kotuk (30/11) kestiona governu kona ba politika jestau foer iha rai laran liu-liu iha kapital Dili ho populasaun ne’ebe aumenta tinan-tinan no kuantidade foder ne’ebe namkari iha nebe-nebe maske governu aloka osan atu hare ba condisoens foer iha sidade laran.
“Se ita hare katak iha Ministeriu Estatal ne’ebe ke liu-liu iha Distritu Dili sira iha ema ne’ebe toma konta ba hare meu ambiente ninian. Ita hare lisu ne’e iha fatin balu ne’e bou-bou I nunka hasai husi fatin neba. I ho lisu sira ne’ebe mak amontua iha fatin-fatin bele fo moras ba komunidade sira nebe hela besik. Wainhira komunidade ne’ebe besik kwandu moras entaun daet tu’u tan malu sira bele moras hanesan diarea, mear, ispa,” hateten Deputada Ilda da Conceicao iha plenaria Parlamento Nasional, Dili.
Tuir Deputada ne’e Parlamentu Nasional sempre eziji atu governu bele atende ba problema ne’e no tenki organiza rekolha lisu iha fatin hotu iha sidade laran labele ba fatin balu deit tamba la halo iha ne’e sei iha konsekuensia liu-liu ba saudi komunidade nian.
“Wainhira moras barak, tengki halo tratamentu iha hospital ou sentru, nomos sei hasai osan barak ba hospital sira, entau ida ne’e hanesan servisu integradu ida. Hare ba meio ambiente, hare ba saude, nomos hare fali ba orsamnetu, kondisorens hirak ne’e mak sempre eziji atu oinsa prevende iha fatin ida, bele prevende mos iha fatin seluk.”
Deputada Jusefa Soares kestiona mos kona ba abilidade pessoal limpeza sidade laran nian ne’ebe hetan ona formasaun kona ba oisan foit lisu maibe kontinua nafatin hamos deit iha estrada nasional ka bo’ot ninin maibe la tama to’o komunidade laran.
“Governu fo mos formasaun ba ema sira nebe foti lisu ne’e, tanba ita hare sira hamos ne’e hamos deit iha estrada nasional deit mais ba iha aldeia sira ne’e kuaze ke laiha,” tenik Deputada Soares.
Nia hatutan katak iha aldeia no suku tengki kria cooperasaun diak entre chefe de suko no chefe aldea sira, no fo mos insentivo ruma ba sira para bele organiza povu kada aldeia, no kada suku atu nune bele halo limpeza iha suku nomos aldeia laran atu proteje aan rasik no moris iha ambiente ne’ebe saudavel no bele hadok aan hosi moras.







