

“Tratamentu ne’ebe agora dadaun Ministerio Saude (MS) fornese mak tratamentu gratuita ho naran (anti retroviral) nia la os atu kura moras HIV/SIDA maibe atu bele redus kuantidade virus ba iha ema ida ne’ebe afetadu no hodi prolonga vida naruk. Bainhira sira hemu aimoruk tuir reseita ne’ebe doutor sira fo entau hau hanoin sira sei moris naruk ho isin diak nafatin ba oin,” hateten Xefe Departamentu HIV/SIDA, Marta Abenia dos Santos, (24/10) iha Lahane Dili.
Xefe Departamentu dos Santos hatutan katak MS iha planu no estratejia atu prevene moras ne’e liu husi programa VCT (volontario akonseilamentu teste segredu) katak fatin ida ne’ebe estabelese husi MS iha 13 Distritus inklui iha ospital referral Baucau, Suai, Maubesi, Bobonaro no Oecuse. Alende VCT iha mos Centru de CHC fatin ne’ebe bele ajuda ema hotu atu hatene konaba status HIV/SIDA no fatin ida ne’ebe atu halo prevensaun antes.
Iha lidun seluk Deputadu husi Komisaun F ne’ebe trata asuntu Saúde, Fransisco Jeronimo, hateten katak moras HIV/SIDA ne’e moras ne’ebe perigosu tebes ba ema hotu la os iha Timor-Leste deit maibe iha mundu hotu ne’ebe afetadu moras ne’e.
“Aimoruk la os laiha, aimoruk iha maibe atu bele ajuda deit sira atu bertahan [aguenta] maibe atu kura aimoruk laiha. Iha mundu tomak laiha aimoruk atu kura,” hateten Deputado Jeronimo.
Nia husu ba maluk sira atu joven katuas ferik ema hotu–hotu iha Timor-Leste atu kuidadu aan tanba moras ne’e la os tuur mosu deit maibe mosu liu husi relasaun sexsual entau kuidadu halo relasaun seksual arbiru deit.
Entretantu estudante Universidade Nasional Timor Lorosa’e (UNTL), Alarico Noronha, hateten katak moras HIV/SIDA bele daet liu husi relasaun sexsual no suntikan ruma ne’ebe falta kontrola no moras ne’ebe perigosu tebes ba ema hotu tanba laiha aimoruk atu kura.
“To’o ohin loron nia aimoruk atu kura ne’e laiha mais atu prevene ne’e,” hateten estudante Noronha.







