“Hau mos hakarak koloka tan situasaun ida fali hanesan sai refernsia, iha Edifisiu Camara Municipais Oe-cusse halo tiha depois animal sira mak hela iha laran,” hateten Deputadu Francisco Branco, FRETILIN, iha Parlamentu Nasional, hafoin Ministra Finansas, Emilia Pires, aprezenta proposta OJE 2012 ba iha parlamentu hodi diskuti iha semana kotuk (11/10).
Deputadu Branco hateten politika ida ne’e politika failansu ba prosesu dezenvolvimentu ninian.
“Se ita kontinua nafatin ho ida ne’e, hau hanoin lao sala dalan ona.”
Nia hatutan tan katak maske opozisaun maibe iha ema balun ne’ebe iha vontade diak tenki valorija.
“Hanesan ita bot hateten iha horseik, ita bot kompri buat nebe tuir lei haruka, se ita simu buat nebe la los I la tuir lei, ita bo’ot sei la ezekuta,” haktuir Deputadu Branco.
Iha fatin hanesan Deputadu Lucas da Costa hateten aprezentasaun OJE 2012 ne’e fenomena.
“Se ita kompara orsamentu agora dadauk ho orsamentu 2012 ninian ne’e orsamentu fenomena tanba nia hetan kresimentu ida ho valor 54.5 pursentu.”
Deputadu da Costa hateten tan katak orsamentu ne’e hatudu katak kresimentu orsaemntu ne’e akompaniadu ho kresimentu ekonomiku ita nia rai nian.
“Orsamentu ne’e bot tebe-tebes maibe kresimentu ekonomia iha rai laran la hatudu ba ita hotu,” nia hateten.
Entertantu Ministra Finansas, Emilia Pires, hateten katak governu kuandu prepara OJE 2012 prepara iha kontestu Planu Estratejiku nia laran no mos iha konsiderasaun kona ba Timor-Leste sei nasaun nebe sei frajil hela nebe sei liu husi periodu Pos-Konflitu.
“Konsiderasaun sira ne’e tama hotu iha orsamentu 2012 nia laran, entaun saida mak Planu Estratejiku hakarak, iha tinan ruanulu nia laran, Timor sai nasaun ida nebe forte, nasaun ida nebe nia rendimentu tama ona aas oituan,” hateten Ministra Pires.
Ministra haktuir tan katak atu realiza ida ne’e Timor-Leste tenki investe makas iha pilar rua; ida mak infrastrutura bazikas hanesan Eletrisidade, Be mos, Estradas, Porto no Aeroportu.
“Pilar seluk mak rekursus humanus nebe kualifikadu, tenki enjenheirus, tenki profesores nebe kualifikadu, tenki mediku no dotor sira ne’e hotu.”
Ministra Pires hateten tan katak iha Planu Estratejiku nia laran hateten katak tenki tau matan ba setor tolu nebe estratejiku.
“Ida setor petroliferu, setor Agrikultura, no setor Turismu tanba iha futuru ita hare katak osan mai deit husi setor Petroleum, setor Agrikultura, no setor Turismu.”
Minstra mos hateten katak OJE 2012 hakerek iha kontestu nia esplika nia laran.
“Maibe ita bo’ot komesa halo nia desagregrasaun, ita bo’ot hare 65 pursentu orsamentu 2012 ba deit ba fundu infrastrutura, katak planu estratejiku hari lalais infrastrutura bazikas.”
