Tuir dadus atual 2009 adultu miliaun 793 maka la iha abilidade baziko kona ba literasia, maioria feto no labarik feto sira inklui mos labarik miliaun 67 husi idade escola primaria nian mak la tama escola no adolusente miliaun 72 husi escola pre secundario mos lakon sira nia direitu ba educasaun , nune’e iha risko atu hamosu jerasaun foun ba analfabetu.
“Ohin loron ba sosiadade sira ne’ebe avansado mak laiha analfabetizasaun hanesan sira ne’ebe ema la tau matan no husik livre de’it iha dalan sira,” hateten Diretora Jeral Irina Bokova UNESCO semana kotuk (08/09 )iha Vila Verde, Dili.
Tuir nia, situasaun kritiku ida ne’e atraza esforsu hotu ne’ebe hakotu tiha ona kona-ba atu hamenus kiak hodi hadia ema nia moris, violasaun direitu humanus hanesan ameasa ida ba liberdade ne’ebe fundamental.
“Alfabetizasaun fo forsa ba ema ida-ida , fo abilidade no konfiansa ba ema atu buka informasaun ne’ebe importante no mos hodi hanorin sira atu hili informasaun ne’ebe iha impaktu direita ba sira nia familia no komunidade, “nia informa.
Iha parte seluk Diretor Nasional Educasaun ba Adultus no Ensino Non Formal, Fillomeno Lurdes dos Reis Belo hateten, Governo liu husi Ministeriu Educasaun ba iha Ensino Rekorente halo hela planu atu atu halo monitorizasaun ba sira nune’e bele kontinua sira nia programa tuir targeto ne’ebe iha.
“Atu Livre husi analfabetismu ne’e esforsu ita hotu nian, hau iha esperansa katak 2015 ema hotu-hotu livre ona husi analfabetismu e imi sira joven ne’e mak tenki kontinua saida mak ami halo tiha ona atu bele prenxe Milenium Deveplopment of Course,”nia esperansa.
Tuir nia ,oras ne’e dadaun Distritu 4 mak livre ona husi analfabetismu mak ; Atauru-distritu Dili, Oe -Cusse , Manatutu , Manufahi inklui mos distritu Lospalos bele dehan katak livre ona husi analfabetismu.
“La kleur tan ita bele tama tan ba iha Distritu hirak ne’ebe seidauk hanesan Baucau , Aileu , Covalima , Ermera,Liquisa no mos s ira seluk tan,”nia dehan.
Entertantu Angelina dos Santos, reprezentante NGO Fulnamor husi Distritu Lautem hateten literasiaa ne’ebe sira hala’o iha Distritu Lautem iha sala sia, iha suku 8 no sub-distritu 4 ne’e mak sira loke iha ne’eba.
“Ami iha sala sia tan ne’e professores sira ne’ebe hanorin mos iha nain sia, “nia informa.
Tuir nia suku ualo ne’e mak hanesan Iliomar , Luro , Sub-Distritu Lautem ho sub-Distritu Lospalos no total partisipante hamutuk na’in 177 kompostu husi feto 120 no mane 57, sira ne’e mak tuir literasia ou formasaun alfabetismo ida ne’e.
Total orsamentu ne’ebe suporta husi Diresaun Educasaun ba Adultus no Ensino Non Formal hamutuk $900.79 hodi selu ba tradutor sira, sosa material sira, no mos ba operasional, inklui ba monitorizasaun konsultasaun.






