Tribunal seidauk ezekuta desizaun, tanba sei iha prosesu tranzitadu tuir direitu arguidu
Tuir Deputadu Aniceto Guteres, husi Bankada Fretelin hateten, kazu korupsaun ne’ebe involve Administrador Distritu Dili, Tribunal Distrittal Dili seidauk bele esekuta desizaun tanba sei iha prosesu tranzitadu enjulgadu tuir direitu arguidu.
“Prosesu tranzitadu enjulgadu tuir direitu arguidu bele halo rekursu ba iha Tribunal Rekursu, maibe kuandu arguidu la halo rekursu signifika kazu ne’e tranzitadu enjulgadu (sudah mempunyai kekuatan hukum), hodi tribunal tenki esekuta desizaun no arguidu tenki kumpri desizaun tribunal, bazeia ba Kodeku Prosesu Penal (KPP) no desizaun juiz,” hateten Deputadu Aniceto Guteres Lopes membru komisaun A, semana kotuk iha Parlamentu Nasional.
Iha parte seluk tuir Diretor Ezekutivu Programa Monitorizasaun ba Sistema Judisial (JSMP), Luis de Oliveira Sampaio katak, normalmente tuir regras tribunal nian, oinsa prosesu ida hahu, remata no konkluzaun.
“Konaba kazu korupsaun ne’ebe involve Administrador Distritu Dili, Ruben Bras, iha Tribunal Distrital Dili foti ona desizaun sentensa tinan tolu fulan 6, maibe to’o agora seidauk bele esekuta desizaun ne’e, tanba arguidu sei halo prosesu rekursu ba Tribunal Rekursu,”nia dehan.
Tuir Kodeku Prosesu Penal (KPP) katak, tempu ba arguidu halo prosesu rekursu loron sanulu resin lima (15 dias) hahu husi loron ne’ebe arguidu simu notifikasaun husi Tribunal Distrital Dili (TDD).
Prosesu no desizaun husi tribunal rekursu depende ba estudu no analiza faktus (evidensia) sira ne’ebe aprezenta husi Ministeriu Publiku, prosesu kazu bele kma’an,todan, mantein ho deiszaun Tribunal Premeira Instansia, absolve desizaun no halo julgamentu foun, depende ba informasaun, faktus no evidensia foun ne’ebe tribunal rekursu identifika. Regras no subtansia ne’e aplika ba prosesu kazu hotu ne’ebe hetan prosesu rekursu ba iha Tribunal Rekursu.
Matilde komunidade ne’ebe hela iha area Bekora hateten, “lei tenki ba ema hotu (ki’ik no bo’ot, matenek ka beik, riku no kiak) tenki hanesan (equality before the law), tanba ne’e ba kazu korupsaun ne’ebe involve Administrador Distritu Dili, kuandu tribunal foti ona desizaun tinan tolu ka tinan hira, tenki kumpri no halo tuirhodi nune’e bele sai hanesan ezemplu ba ema seluk, tanba kuandu ema hotu-hotu hakruk hodi kumpri tuir lei, mak ita hotu nia direitu bele asegura,”nia dehan.
