Fahe fini ba moris ba agrikultor sira iha distritu, diskunfia iha interese politika

0
132

Fini ba Moris (SOL) ne’ebe governu Australia liu husi Ausaid apoiu ba governu Timor-leste liu husi Diresaun Peskiza Fini Ba Moris Ministeriu Agrikultura e Peska (MAP) hodi fahe ba grupu agrikultor sira, diskunfia MAP no governu Australia iha interese politika.

“Tanba sa mak ami foti preokupasaun ida ne’e tanba SOL mak dezenvolve fali esbosu fini nian e ami diskunfia Ministeriu Agrikultura no governu Australia iha interese iha laran, liu-liu fini ne’ebe fahe ba agirkultor sira iha distritu, ”preokupa Peskizador husi NGO Lao Hamutuk, Mariano Ferreira, semana kotuk iha salaun enkontru FONGTIL, Kaikoli Dili.    

Tuir nia, sira diskunfia tanba politika Ministru rasik inklui Diretor sira no mos funsionariu sira iha MAP la konsege lee dokumentus sira hanesan ne’e bele sai problema bo’ot.

“Ba hau hare katak, SOL,SOL duni,no MAP ,MAP duni tanba ne’e koperasaun entre Governu rua ne’e mak hau la aseita katak SOL ne’e mak ministeriu Agrikultura ,ne’e la’e,”Mariano dehan.

Mariano hateten, programa SOL ne’e finansia husi Ausaid ba ICA ,no ICA mak forma SOL ne’e no ICA mak maneja orsamentu e “Ami sei bolu Ministru Mariano Asanami Sabino atu klarifika problema ne’e,”nia katak.

Mariano diskunfia katak governu Australia iha interese ba riku soin Timor nian tanba ne’e mak sira hakarak apoiu TL ho ajudus bar-barak. “Sira la’os interese ba fini deit maibe mos interese ba mina no gas,”nia dehan.

Entretantu tuir Rizario Fereira,Diretor Nasional Servisu Peskiza iha MAP,katak programa SOL ne’ebe apoiu husi governu Australia ne’e atu hare seguransa aihan iha Timor-leste nian.

“Misaun ministeriu Agrikultura nian mak atu hasae produsaun no produtividade iha area agrikultura hodi asegura aihan ba povu iha teritoriu tomak, “nia dehan.

Tuir nia, atu hasa’e produsaun no produtividade aiha iha rai laran, nia parte tenta halo intervensaun ho meius oin-oin hanesan fahe trator ba gurpu agrikultor sira, fila rai ho gratuita no fo pestisida ho gratuita.

Nia hatutan, programa SOL ne’e hahu 2000 to’o agora, kontinua fo apoiu fini ba agrikultor sira, no alende hetan fini diak husi Australia mos husi ajensia internasional husi Filipina mak fini batar, husi Meksiko mak fini ai farina, husi Ciat, Thailandia, Pebobor ne’e ba fehuk midar no fore rai husi India.

“Ami lori fini ne’e mai introdus ona iha ne’e to’o koko liu husi ita nia peskizador Timor oan rasik iha sentru peskiza,”nia hateten.

Oras ne’e dadaun MAP iha ona Sentru Peskizador 4 mak ida iha Betano, Baucau, Loes no Sentru Peskiza iha Aileu.

“Iha neba ita koko mak hanesan testu adaptasaun no avaliasaun mak adapta iklima ,moras no mos ba selu seluk tan,”nia katak.

Entretantu Robert Williams, peskizador fini husi Australia, hateten asuntu fini lahanesan ho asuntu mina nian,tenke separa tiha.

“Hau ema Australia mai servisu hamutuk ho Timor-leste hanesan maun alin maibe konaba fini no mina la hanesan, iha area ida-idak, “ dehan Research Advisor Programa Fini Ba Moris ne’e.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here
Captcha verification failed!
CAPTCHA user score failed. Please contact us!