MAPPF Ho Governu Australia liuhusi TOMAK Apoia Hamutuk Grupu 696 

0
57
Sekretáriu ba Sekretariadu Estadu Peskas (SEP), Domingos da Conceição dos Santos, hateten programa TOMAK hanesan parseria estratéjika entre Governu Timor-Leste no Governu Australia atu hametin setór agrikultura, hadia nutrisaun no suporta moris agrikultór iha área rurál.

Ministériu Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta (MAPPF) hamutuk ho Governu Australia implementa programa Toos ba Moris Di’ak (TOMAK) durante tinan 10 hodi apoia grupu agrikultór hamutuk 696 iha munisípiu tolu, Baucau, Bobonaro no Viqueque.

Sekretáriu ba Sekretariadu Estadu Peskas (SEP), Domingos da Conceição dos Santos, hateten programa TOMAK hanesan parseria estratéjika entre Governu Timor-Leste no Governu Australia atu hametin setór agrikultura, hadia nutrisaun no suporta moris agrikultór iha área rurál.

“Durante implementasaun programa TOMAK ne’e, kobre ona suku atus-ida-rua-nolu-resin-haat (124) iha munisípiu tolu. Envolve grupu agrikultór hamutuk atus-neen-sianolu-resin-neen (696) iha atividade agrikultura no nutrisaun,” hateten Sekretáriu SEP, Domingos da Conceição, iha hotel Novo Turismo, Díli.

Nia hatutan, programa ne’e fó apoiu ba agrikultor sira liuhusi formasaun sira hanesan prátika agrikultura di’ak, agrikultura sensível ba nutrisaun, agribiznis no Climate Smart Agriculture (CSA) hodi hasa’e kapasidade agrikultór sira atu aumenta produsaun no reziliénsia agrikultura.

“Liuhusi apoiu ne’e, agrikultór sira bele aumenta kapasidade no hadia produsaun agrikola, nune’e bele kontribui ba seguransa alimentár no moris di’ak komunidade rural sira,” nia afirma.

Nia dehan, Governu Timor-Leste liuhusi MAPPF mós hato’o apresiasaun ba Governu Australia ba apoiu ne’ebé fó durante implementasaun programa TOMAK, ne’ebé konsidera fó kontribuisaun importante ba dezenvolvimentu setór agrikultura.

Iha sorin seluk, Secretaris ba Grupu Kbi’it-Laek Lusiana Guteres Ximenes husi Munisípiu Baucau hateten katak sira sente benefísiu boot husi implementasaun programa ne’e, tanba liuhusi treinamentu no asisténsia téknika ne’ebé sira simu, sira agora bele halo to’os ho métodu ne’ebé di’ak liu no bele hasa’e produsaun ai-horis sira.

“Hau senti kontenti, tanba bele partisipa iha programa ne’e, tanba liuhusi programa TOMAK ne’e ami aprende buat barak, hanesan oinsa maneira atu kuidadu rai, no oinsa atu kuda produtu sira hanesan, fehuk, talas no seluk tan. Buat ne’ebé sira apoiu mai ami mak hanesan, profil bee nian, no paralon no mangeira hodi dada bee nomós sira fó treinamentu mai mai ami,” nia dehan.

Nia dehan produsaun ne’ebé aumenta la’ós de’it ajuda sira atu fó ai-han ba família, maibé mos fó oportunidade atu faan iha merkadu lokál hodi aumenta rendimentu ekonomia família nian, tanba ne’e, barak komunidade konsidera programa TOMAK hanesan inisiativa importante ne’ebé ajuda hadia kondisaun moris iha área rurál.

Iha fatin hanesan, Team Leader, Renato Zrnic husi Programa TOMAK hateten durante tinan hirak nia laran fó apoiu ba agrikultór sira liuhusi treinamentu, asesu ba merkadu no melloria téknika produsaun, inisiativa ne’e mos ajuda agrikultór sira hodi aumenta seguransa ai-han no hasae rendimentu família sira iha área rurál.

“Rezultadu ida-ne’e hatudu katak programa ne’e fó impaktu pozitivu ba ekonomia família agrikultór sira. Programa TOMAK mós foka ba inkluzaun sosial liuhusi envolvimentu feto sira, ema ho defisiénsia no jovem sira iha atividade agrikultura, inisiativa ne’e mos kontribui ba redusaun lakon produtu depois kolleta no hasa’e nutrisaun iha komunidade rurál sira,” nia afirma.

Nia esplika, liuhusi parseria ho atuór merkadu hamutuk 85, agrikultór sira ne’ebé partisipa iha programa TOMAK hetan oportunidade atu vende produtu agrikultura ho di’ak liu.Governu Austrália hanesan parseiru importante iha implementasaun programa ne’e, durante dékada ida nia laran kontinua fó apoiu ba dezenvolvimentu setor agrikultura iha Timor-Leste.