Xefe Departamentu moras kronika la hadaet no mental, Herculano Seixas dos Santos, hateten dadaun ne’e Ministerio Saude hamutuk ho stakeholder sira dezenvolve hela lejislasaun kona ba bandu totalmente publisidade Tabacco iha rai laran.
Nia dehan, lejislasaun foun ne’e atu fortifika artigu balun iha konvensaun internasional kontrola tabacco ne’ebe estado Timor –Leste ratifika ona.
Nia parte hato’o ida ne’e relasiona ho publisidade sigaru 23 ne’ebe oras ne’e dadaun tau iha fatin publiku.
“Ami agora dadaun dezenvolve hela lejislasaun foun ne’ebe sei aprezenta ba iha Konselho Minstru atu aprova bandu total, labele halo advertaisen,” Doutor dos Santos dehan, iha Hotel VilaVerde, Dili.
Nia hatutan, katak lejislasaun foun ne’e importante tebes atu bandu publisidade sira ne’e, tanba tasa ba sigaru mos Timor-Leste ki’ik liu kompara ho nasaun seluk, entaun publisidade sira ne’e sai risku bo’ot ba foinsa’e sira ohin loron.
Nia dehan, ema hotu tenke fo atensaun maka’as ba kestaun tobacco, tanba Timor –Leste oras ne’e dadaun iha prevalensia moras kronika as liu hanesan hipertensaun, kankru, TBC ne’ebe nia kustu tratamentu bo’ot liu.
Doutor ne’e hateten, tabacco sei fo efeitu ne’ebe ladiak no risku ba ema nia saude iha longu prazu hanesan bele laiha oan, kankru ibun, nanal no ba feto isin rua sira oan moris prematur bainhira fuma sigaru durante isin rua.
Tuir estatistika gloval hatudu katak ema hamutuk 6.000.000 kadak tinan mate, tanba sofre moras impaktu husi fuma sigaru no ema kuaze 600.000 mak mate kada tinan tanba horon sigaru suar.
Iha parte seluk, Prezidente Komisaun F (saude, edukasaun, igualidade jeneru, veteranus), Deputadu Virgilio da Costa Hornai, konkorda inisiativa ida ne’e, maibe oras ne’e dadaun sei iha prioridade barak mak parlamentu tenke diskute.
“Hanoin sira ne’e diak para depois ita bele hare publisidade sira ne’e maibe hare fali ba prioridades sira tanba sei iha lei buluk ida mak pralamentu tenke diskute no aprova hanesan lei rai, desentralizasaun no seluk tan,” dehan Presidente Hornai.
Entretantu Ministru Saude, Sergio da Costa Lobo, hateten ministerio oras ne’e dadaun seidauk bele bandu publisidade sigaru no bandu ema fuma iha fatin publiku, tanba laiha baze legal.
“Tanba ami laiha forsa legal atu obriga sira para publikasaun sira ne’e,” Ministru Lobo dehan.
