Membru Parlamentu Nasional apresia tebes ba kongresu nasional feto bad a-hat ne’ebe konsege hamosu plataforma foun ida, hodi alkansa politika feto nian ba dezenvolvementu iha future.
Deputada Florentina Smith, hateten nudar reprezentante feto iha Parlamentu sente urgulhu ho plataforma ne’ebe iha, nune’e bele kontribui ba prosesu dezenvolvementu iha future.
“Liu husi oportunidade diak ida ne’e hau hakarak atu fo hanoin ba senhora Sekretaria Estadu asuntus Parlamentares, katak ami feto hakarak nafatin ami nia partisipasaun iha area hotu-hotu,” Deputada Smith dehan, iha Parlamentu Nasional.
Nia esperansa katak, plataforma ne’ebe hamosu husi organizasaun feto 24 inklu Organizasaun Popular Mulher Timor(OPMT) no Organizasaun Mulher Timorense(OMT), ne’e bele alkansa politika feto nian ba iha dezenvolvementu nasaun ida ne’e iha future.
Deputada ne’e mos rekomenda ba PN,Orsamentu Jeral do Estadu 2014 ne’ebe mak besik ona atu debate iha parlamentu oinsa mak orsamentu ne’e balun bele enkuadra ba programa feto ninian.
Entretantu Prezidente Board Rede Feto, Ivete de Oliveira foo agradese ba lideransa nasaun nian ne’ebe fo ona espiritu no unidade luta hodi liberta povu husi kiak no mukit.
“Ami nia hakru’uk ba eroi feto sira OPMT,OMT no mos lideransa feto sira ne’ebe fo an ba mate,”Prezidente Oliveira hato’o.
Nia husu nafatin apoiu husi veterana feto sira ne’ebe uluk iha movimentu armadas hodi luta ba ukun rasik an no hasai feto maluk sira husi dezigualidade no violensia atu nune’e involve feto sira iha dezenvolvementu nasional.
“Ami nia hakru’uk no agradese wain mos ba orgaun soberania nasaun ninian,Prezidenti da Republika, Parlamentu,Tribunal Rekursu no governu ne’ebe hahu husi primeiru governu konstitusional ate Kintu Governu konstitusional konsidera nafatin no rona nafatin lian feto nian,” Prezidente Board ne’e katak.
Iha sorin seluk Sekretaria Estadu Promosaun Igualidade(SEPI),Idelta Maria Rodrigues, hateten dadaun ne’e feto barak mak partsipa ona ba iha dezenvolvementu nasional.
“Hahu husi kuartu Governu Konstitusional to’o kintu do Governu,Sekertaria Estadu Promosaun Igualidade(SEPI)konsege atinzi progresu barak hodi fo partisipasaun maximu ba iha dezenvolvimentu nasional iha pais ida ne’e,”SEPI Rodrigues iha nia diskursu.
Rodrigues afirma, parte setor justisa ninian horas ne’e dadauk governu estabelese ona movel hat ne’ebe mak kobre iha distritu 13 hodi tau matan ba Violensia Domestika,violasaun direitus umanus no veiolasaun sexual hasoru feto.
Sekretaria Estadu ne’e salenta tan katak,feto barak mak horas ne’e dadauk tuir ona formasaun iha sentru formasaun Juridika inklui mos formasaun ba autor judisiaria sira konaba direitus umanus inklui jeneru no mos Konvesaun CEDAW nian.
Iha parte edukasaun nian programa Bolsa da Mae nian lao tiha ona iha 2012 nebe benefisiariu sira hamutuk 4000 inklui labaraik 90 pursentu nebe idade eskola iha eskola bazika.
“Numeru feto ne’ebe rezistradu feto nain 21 mil 107 ( 506 pursentu) kompara ho mane 20 mil 603(49.4 pursentu) ne’ebe partisipa tiha ona iha Eskola Sekunadria no Teknika Professional,”Rodrigues hato’o.
Iha Eskola Presekundaria iha Tinan 2011 to’o 2012,estatisptika hatudu katak,feto hamutuk 30.000 (49 pursentu) no mane 55 pursentu.
“Ema nain 24 graduadu ona husi programa kampanha nasional ba alfabetizasaun ne’ebe mak graduadu ona iha tinan 2011 to’o 2012.
“Bolsu estudu ne’ebe mak fo ona ba ema bara-barak iha eskola iha ona 658 ne’ebe mak eskola iha rai liur hahu husi tinan 2010 to’o iha 2013,”Sekretaria Estadu Rodrigues informa.
