Husi: Ezequiel Freitas,TDW
Sobrevivente iha tinan 1975 kontinua halerik ba justisa, tanba ne’e sira husu ba governu atu aselera prosesu atu harii Tribunal Internasional, nune’e bele prosesa kriminozu sira ne’ebe uluk halo violasaun direitus humanus iha Timor-Leste.
Atay Moniz, sobrevivente ba akontesementu Marabia iha tinan 1975, dehan prosesu atu harii Tribunal Internasional ne’e desde tempu UNTAET maibe to’o agora seidauk realize.
“Hau hanesan sobrevivente hanesan mos ema ne’ebe iha 1975 hola parte iha prosesu rezistensia tomak, hau hanoin ida ne’e tenke ser hare,” Sobrevivente Moniz dehan, iha Dili.
Nia dehan, sira sai vitima husi hahalok military Indonezia ne’ebe iha momentu ne’eba halo violasaun maka’as ba timoroan.
“Hau hanoin buat sira ne’e tenke prosesa duni autor sira ne’e,” Moniz sujere.
Entretantu Administrador Tribunal Distrital Dili (TDD),Duarte Tilman hateten, sira nia parte dadaun ne’e halo hela julgamentu ba autor krimi graves (serious crime) iha pasadu.
“Hau hanoin imi mos ba akompanha e balun mos hetan ona kondenasaun no balun seidauk halo, tanba labele notifika ema ne’e,”Administrador TDD ne’e dehan.
Kona ba sira (autor) balun ne’ebe sidauk hetan kondenasaun, nia hatutan, tanba prokurador seidauk lori karta akuzasaun ba iha tribunal .
“Imi hare Polisia Investigasaun internasional serious crime, foin dadauk entrega kazu sira ne’e ba iha prokuradoria,” Juis Administrador ne’e katak.
Nia informa, kazu krime graves kuandu tama ona ba iha tribunal mak foin bele halo distribuisaun, juis sira depois tuir marka ida-idak ninia ajendamentu.
Iha parte seluk Adjuntu Provedor Direitus Humanus no Justisa (PDHJ), Rui dos Santos dehan, bele prosesa autor krime graves ne’e maibe la’os agora.
“Tuir politika ita nia governu, ita nia estadu katak, tribunal ba krime pasadu la’os prioridade,” Adjuntu PDHJ ne’e tenik.
Tanba tuir nia, lei rua ne’e koalia kona ba vitima krimi pasadu ne’e rasik to’o agora sei pendent hela iha Parlamentu Nasional.
“Lei institute da memoria no lei reparasaun ba vitima sira, lei rua ne’e mak atu hare ba nesesidade vitima sira nian, liu-liu justisa informa,” Adjuntu PDHJ ne’e dehan.








