Fundasaun Kristal, Obriga Estudante Ko’alia Portugués No Ingles

0
118
Deputada Ilda Maria da Conceicao husu ba eskolas (privadu ka publiku) hotu atu kumpri konstituisaun RDTL, uja lian Tetun no Portugues hodi hanorin iha eskolas hotu.
Deputada Ilda Maria da Conceicao husu ba eskolas (privadu ka publiku) hotu atu kumpri konstituisaun RDTL, uja lian Tetun no Portugues hodi hanorin iha eskolas hotu.

Deputada Ilda Maria da Conceicao husu ba eskolas (privadu ka publiku) hotu atu kumpri konstituisaun RDTL, uja lian Tetun no Portugues hodi hanorin iha eskolas hotu.
Deputada Ilda Maria da Conceicao husu ba eskolas (privadu ka publiku) hotu atu kumpri konstituisaun RDTL, uja lian Tetun no Portugues hodi hanorin iha eskolas hotu.
Fundasaun Kristal fo obrigatóriu ba sira nia estudante sira atu ko’alia lian Portugés no Ingles durante oras eskola nian to’o eskola sai.

Tuir Diretór Ezekutivu Fundasaun Kristal (FK), Agustinho dos Santos Gonçalves katak, ida ne’e ho intensaun atu kapasita estudante sira nia hanoin.

“Lian Tetun Timor oan tomak bele koalia no hakerek, e lian Portugues sira bele lee no hakerek maibe seidauk bele koalia,” hateten Diretor Ezekutivu FK, Agustinho dos Santos Goncalves, (21/02), iha Balide, Dili.

Nia hatutan, lian Portugues ne’ebe sai mos hanesan lian ofisial alende Tetun, no uza hanesan lian introdusaun ba prosesu ensino no aprendizajen maibe realidade, alunus no profesores rasik seidauk bele familiariza ho lian ne’e tanbá la prátika iha uma, sosiedade nia laran, aat liu sira mos la prátika iha eskola.

Durente ne’e nia dehan, iha instituisaun edukativa Kristal, profesores uza 75% lian Tetun hodi hanorin  lian Portugués tanbá seidauk domina hodi manten diálogu entre sira.

Haree ba difikuldade hirak ne’e, Diretór afirma, nu’udar parseiru governu, Fundasaun Kristal hakarak hadi’a kualidade ensino, prepara sériu estudantes sira atu bele kompete ho nasaun seluk no koalia lian rua ne’e mos tenke tuir regulamentu.

“Estudantes no profesores, antes tama eskola husi tuku 07:30-08:00 otl, rekreu durante minute 30 no oras sai husi eskola 12:00-12:15 otl, nune’e mos antes sai husi portaun tenke ko’alia Portugues ho Ingles, proibi sira labele koalia lian seluk durante oras ne’e, iha aulas laran ne’e kompeténsia husi  profesores ou dosentes atu uza lian ofisiál ne’ebé domina hodi hanorin no sei laiha interferénsia husi se de’it,” dehan Diretor Gonçalves ho seriu.

Nia tenik, kuandu iha oras ne’ebe termina tiha ne’e mak profesores no estudantes sira la koalia lian rua ne’e maka sei selu multa.

“Sira sei selu sentavus 15 to’o sentavus 25, ida- idak sei husik iha kaixa ne’ebé prepara ona,” dehan Diretor FK ne’e.

Osan sira ne’e, nia dehan uza hodi sosa livru ba biblioteka, tanbá liu husi biblioteka alunus no estudantes sira bele hetan fatin hodi prátika leitura.

Diretor FK ne’e sublina katak, haree ba finalidade di’ak ba proibisaun ne’e no regulamentu ne’ebé sei fó sai  husi FK hodi prátika ko’alia lian Portugués no Ingles iha resintu eskola, tuir orariu estipuladu maka “ami to’o iha konkluzaun katak Instituisaun Edukativu Kristal seidauk viola konstituisaun RDTL artigu 13,” Diretor FK ne’e reforsa.

Oras ne’e dadaun total profesores no dosente ne’ebe hanorin iha Fundasaun Kristal hamutuk nain 280, sira mos hola parte iha membru Sindikatu Profesores sira.

Entretantu Estudante Kristal ne’ebe lakohi publika nia identidade ba publiku, hateten, sira sente todan konversa deit ho lian rua ne’e, tanba difisil loos.

“Ba ha’u atu uza lian ne’e di’ak maibe susar loos ho verbu no livrus mos menus maibe pasiensia tuir de’it buat ne’ebé fó sai husi fundasaun, ami mak tenke esforsu aan hodi buka hatene,” dehan Estudante Kristal ne’e.

Entretantu Konsellor FK, Fernando Mesquita hateten hanorin lian Portugués ho Ingles iha eskola ne’e atu kapasita estudante sira sai di’ak liu tan.

“Ezatamente ita ema sempre hasouru difikuldade, maibe  oinsa atu prevene difikuldade  ida ne’e  entaun defende ba ema ida-idak liu husi aprende lian sira ne’ebé iha,” dehan Konsellor Mesquita.

Iha parte seluk, membru Komisaun F (saúde, edukasaun, kultura, veteranus no igualidade jéneru), Deputada Ilda Maria da Conceição hateten, iha lei hatuur ona katak lian Tetun no Portugues mak nudar lian ofisial tanba ne’e eskolas hotu (privadu ka publiku) tenke tuir lei ne’ebe iha.

Deputada ne’e realsa katak, iha lei lian Bahasa ka Melayu no Ingles bele aprende hanesan material ida maibe la’os atu hanorin.

“Ami sei fó rekomendasaun atu oinsá sira bele komprende lei ne’ebé vigora  iha ita nia rai no ita seidauk muda lei no iha lei nia laran dehan tiha ona para eskola sira hotu  hanorin ho Tetun no Portugués to’o universidade,” Deputada ne’e preokupa.

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here
Captcha verification failed!
CAPTCHA user score failed. Please contact us!