Hafoin intervistador sira rekolha informasaun kona ba luta feto nian durante 24 anos ba libretasaun nasional iha distritu sia, no livrus kona ba papel feto nian ba independensia Timor-Leste nian hahu hakerek ona.
“Agora dadaun ami hahu ona hakerek buat balu ne’ebe ami presiza hakerek, tanba dadus ne’ebe ami iha barak liu ona kona ba feto iha ailaran no ami halo ona enkontru ho hakerek nain sira, hodi tau ideias hamutuk kona ba kapitulu sira ne’ebe ami iha hanesan kapitlu ida
hakerek kona ba feto iha tempu kolonialismu, sira halo saida, ne’eduni lapersiza hein to’o peskiza hotu,“ hateten Koordenador Komisaun de Peskiza e Elaborasaun da Historia da Luta da Mulher Timor (KPEHLMT), Nuno Rodrigues, semana kotuk (03/04) iha nia knar fatin Balide, Dili.
Tuir Kordenador Rodrigues, ekipa hakerek nain sira tenke maioria husi feto, liu-liu sei involve hakerek nain sira ne’ebe hakerek ona relatoriu CAVR no CVA inklui jornalista sira ne’ebe iha esperiensia hakerek no mos membru OPMT sira.
“Tanba livrus ne’e sei hakerek iha kapitulu 14,no alende hakerek kona ba partisipasaun feto iha luta independensia husi 1974 to’o 1999, mos hakerek kona ba tradisaun Timor nian rasik (partisipasaun feto foti desizaun rasik),” hateten Kordenador Rodrigues.
Atu realiza planu ne’e, Intrevistador nain 20 mak kobre iha Distritu hotu hodi foti dadus, no Distritu sia mak hotu ona, mak hanesan Distritu Dili, Lautem, Viqueque, Manatuto,Liquisa, Bobonaro, Same, Ainaro, Aileu no Distritu Oe-Cusse, enkuantu Distritu tolu depois de eleisaun.
Nia hatutan, livru ne’e importante tebes tanba iha ema balun la hatene kona ba partisipasaun feto iha luta independensia e ho livru ne’e jerasaun foun sira iha tinan 100 oin mai bele hare.
Kordenador Rodrigues afirma, dificuldade ne’ebe sira iha mak kunesementu intervistador sira sei menus tanba ne’e difisil atu hakerek lalais.
Iha parte seluk Pezidente Grupu Mulher Parlamentar Timor-Leste, Josefa Alvares Soares hateten, membru GMPTL balun involve iha Komisaun nia laran atu hakerek historia konaba partisipasaun feto ba luta da rezistensia atu bele sai referensia ba jerasaun foun ne’ebe tuir mai katak laos foin luta ba ansimasaun feto nian maibe luta feto nian hahu kedas iha 1975 kontra diskriminasaun ba feto.
“Hau hanoin inportante tebes tanba primeiru atu labele lakon historia partisipasaun feto nian no luta rezitensia ne’e laos mane deit maibe feto hotu katak feto no mane hamutuk hodi kontra okupasaun estrangeiru,” dehan presidente Soares, Semana kotuk (03/04) iha Parlamentu nasional.
Nai hatutan katak feto luta laos deit atu kontra okupasaun husi estrangeirus maibe luta atu ema bele rekuinese sira nia direitu katak hanesan parseiru mane nian.
