Tuir bankada parlamentar Opozisaun FRETILIN maske ajensia internasional hanesan Asia Development Bank (ADB) no JIKA ajuda osan barak ba Governu Timor hodi halao dezenvolvimentu, liu-liu iha area infrastrutura, realidade rezultadu ladun hare.
“Entermus ba numeru osan sira ne’e bot la halimar. Agora projetu sira nebe iha pratikamente ladun iha kordenasaun ho Governu no Governu ladun integra nia programa, entau ninia manutensaun defisil la halimar,” hateten Deputado Joaquin Amaral, FRETILIN, iha Parlamentu Nasional (PN), semana kotuk (02/02).
Deputado Amaral dehan tan konaba dezenvolve area be mos nian durante ne’e Governu la halo manutensaun konaba kanu sira entau ema halo kuak kanu sira be lato’o ba nia objetivu.
“Be deit halo atu fornese ba aldeia ida ka suku ida mais kanu la to’o fulan, la to’o tinan mak aldea ne’e metade tomak la hetan be. Planu ne’e gagal, entaun ADB nia ajuda ne’e atu halo konstrusaun, atu halo manutensaun, halo administrasaun obra ne’e atu benefisia ba povu,” Deputado Amaral tenik tan.
Nia haktuir katak atu kontrola diak liutan ba be mos kompetensia husi SAS nune duni tenki integra sira nia plany ba planu SAS kaer.
‘Ita bele provas konkretas. Ita hare relatoriu sira mai iha komisaun ne’e, kuandu aprezentasaun orsamentu, sira sempre aprezenta katak ajudus bilateral sira ne’e, ajensia mak ne’e, ADB sira nia osan mak ne’e, mais sira halo ba saida-saida to’o mai ezekusaun orsamentu la sita ona,” hateten Deputado Amaral.
Iha fatin hanesan Deputado Arao Noe, CNRT, hateten katak, hafoin ita ukun an husi ajensia sira hanesan JICA, JAPAUN, fo suporta bot ba Governu atu instal be mos mais la konsege rezolve problema falta assesu be mos ba iha kapital Dili.
“Tuir informasaun katak, ita nia be sufisiente para fornese ba Dili mais falhansu nebe ita iha mak kontrolu I mentalidade komunidade nian,” Deputado Noe dehan.
Nia haktuir katak dalaruma ekipa SAS ba kontrola be sira nebe mak komunidade sira halo kuak ema balun lori katana hodi ameasa tanba ne’e mak be lato’o iha komunidade balu.
“Mais tuir dadus nebe JICA hatama projetu sira ne’e to’o para kobre be ba sidade Dili tanba ita nia komportamentu, ho ita nia kontrolu ladun diak mak situasaun sira ne’e sofre nafatin.”
Deputado Noe hatutan tan katak, konaba estrada ninian problema nebe mak ita infrenta ita nia rekursu humanus la sufisiente atu halo estrada nebe ho kualidade.
“Ita halo reabilitasaun deit ita nunka halo konstrusaun. Konstrusaun lolos ita foin atu komesa iha 2012 ho imprestimu nebe ita hetan husi Japaun, China, ADB no mos ajensia sira seluk. Komesa ida ne’e mak ita foin bele halo konstrusaun ho estrada nebe kualidade,” Deputdo Noe tenik.
