Forum Organizasaun Non- Govermental Timor –Leste (FONTIL), ejiji Parlamentu Nasional atu agenda esbosu lei anti korupsaun atu halo diskusaun no aprovasaun tanba Komisaun Anti Korupsaun (KAK) presiza baze legal hodi hala’o servisu kombate korupsaun nian.
Diretor Ezekutivu, Daniel do Santos hateten dezafiu bo’ot ne’ebe Timor –Leste hasoru iha jornada luta kombate korupsaun maka vontade no sistema governasasun ne’ebe laiha kontrolu diak husi superior, entaun fo espasu ba ema atu komete aktu ida ne’e.
Nia hateten, korupsaun ne’e hahalok ida ne’ebe hamate povu no nasaun iha futuru tanba ne’e ema ida-idak, liu –liu servidor estado sira tenke konsiente katak hahalok ida ne’e sala.
“Servidor estado sira tenke respeita lei no regulamentu sira iha estado laran, aselera lalais lei anti korupsaun atu fo espasu ba Komisaun Anti Korupsaun no prokurador halo sira nia knar diak, garantia justisa ba ema hotu no governu tenke koalia bei-beik ba sidadaun sira atu hado’ok an husi hahalok korupsaun,” nia hateten bainhira partisipa iha workshop nasional kona ba korupsaun iha Hotel Timor, Dili.
Nia hateten, sosializasaun ba komunidade kona ba korupsaun importante tebes atu sosiedade komprende no intende didiak hodi halo prevensaun hahu husi familia laran, liu –liu eduka oan sira atu hatoman an labele foti ema seluk nia direitu.
Nia hateten, servidor estado sira tenke iha sensibilidade ba problema sosail ne’ebe ema seluk infrenta ho ida ne’e maka bele prevene an husi krime korupsaun.
Entretantu, Padre Aniceto Maia hateten difisil atu kombate korupsaun bainhira ema ida –ida, liu –liu servidor estado sira la konsiente katak hahalok ida ne’e lalos (sala) tanba ida ne’e maka agora dadaun sai dezafiu bo’ot ba estado atu kombate korupsaun iha ria laran.
Nia dehan, korupsaun mosu laos tanba nesesidade ekonomia maka obriga, maibe tanba ambisuan ba riku soin mundu nian bo’ot liu haluhan ema seluk no la sente hahalok ida ne’e sala.
“Hetan pozisaun, labele haree hanesan oportunidade hodi hariku aan maibe hanesan espasu ida ne’ebe povu fo, utiliza efetivamente hanesan intrumentu ida atu tulun ema barak,” nia hateten
Nia husu, ba servidor estado sira atu halo hahalok diak barak, nune’e bainhira husik pozisaun ne’e ho dignu no sosiedade nafatin hakruk tanba servi ho dignididade.
Iha parte seluk, membru Komisaun A asuntu Konstitusional no Justisa Parlamentar, Deputado Adriano do Nacimento hateten esbosu lei ne’e hatama ona iha plenaria atu halo diskusaun, maibe to’o agora seidauk.
Nia dehan, parlamentu seidauk halo diskusaun ba esbosu lei ne’e tanba problema politika ne’ebe la’o uza maioria forsa laiha dialogu entre partidu maioria no opozisaun sira ba asuntu importante sira nasaun nian.
“Ita bele hateten, katak interese estado do’ok ona tanba uza forsa politika, laiha dialogu ba asuntu importante estado nian, mosu maka egoismu politiku husi partidu ida-ida nian,” nia hateten
Tanba ne’e, nia husu lider politiku sira atu koalia ba malu hodi tau aas interese nasional ema hotu nian.
