Komunidade aldeia lima iha suku Becora, Postu Administrativu Cristo Rei, munisipiu Dili kontinua halerik ba bee moos no situasuan ne’e obriga sira tenke lalin masa hodi buka bee sai-tama aldeia seluk hodi uza ba nesesidade lor-loron nian.
Aldeia hirak ne’e, nia dehan mak hanesan aldeia Maukoko Mate, Klak fuik, Becusse Sentru, Becusse Kraik no Kaikeu Laran.
Xefe Suku Becora, Antonio da Costa hateten kleur ona sira la asesu ba bee moos no sira tenke sosa bee hodi utilize ba iha nesesidade lor-loron.
Nia dehan, problema ne’ebe sira infrenta mak volume bee ladun bo’ot entaun komunidade sira husi aldeia seluk koa kanu no uza sanyo hodi halo ligasaun, konserteza fo impaktu ba iha komunidades husi suku lima ne’e labele hetan bee.
Nia hateten, sira hato’o ona kestaun ne’e ba iha nivel nasional atu haruka tekniku hodi halo manutesaun ba iha kanu sira atu ema hotu bele iha asesu ba bee moos.
“Ami koalia bei-beik ba komunidade sira, maibe ema ba tesi kanu sira ne’e iha kalan bo’ot, dadersan ita haree kanu tesi tiha ona, entaun ami labele kontrola,” nia hateten iha Becora, Dili.
Nia sujere, ba governu monta hotu metru kontador iha uma kain sira ne’ebe asesu ona bee moos, atu ema hotu bele uza bee ho responsabilidade, tanba sela’e ema ida- rua deit mak uza bee tuir sira nia hakarak, la hanoin ema seluk.
Entretantu, Xefe Departamentu Programa no Apoiu Tekniku iha Diresaun Nasional Agua, Martinus Nahac hateten iha fatores oi-oin ne’ebe kontribui ba iha asesu bee moos, fator importante ida mak kontribuisaun komunidade nian ba kuidadu sistema ne’e sei menus tebes.
Nia hateten, atu rezolve problema bee moos liu –liu iha sidade Dili, governu tenke iha komitmentu politika ne’ebe diak no orsamemtu ne’ebe adekuadu, la’os koalia deit.
“Ita iha ona planu urbanizasaun inklui bee moos nian, maibe seidauk implementa ho diak, espera katak governu foun mai fo prioridade ba iha Dili liu –liu halo kordenasaun ne’ebe diak atu halo kanalizasaun tama iha ema hotu nia uma,” nia hateten
Nia hateten, iha lei dekretu lei numeru 4/2004 hateten ema ne’ebe halo ligasaun illegal ba sistema bee no estraga kanalizasaun bee moos, sei hetan sansaun liu –liu ekipa sei halo dezliga, bainhira hakarak liga fali tenke selu.
Nia informa, iha Dili laran la inklui postu Atauro, Metinaro, Dare uma kain 14 mil mak monta ona metro kontador, maibe barak liu mak sei uza sistema rasik hanesan bor rasik bee, possu no seluk tan.
Alende ne’e, nian dehan iha komunidade balun ne’ebe uza ona sistema kanalizasaun bee husi governu nian, maibe seidauk registu iha sistema konsumdores entaun sira seidauk halo pagamentu.
