Finalmente, feto nain 319 mak konfirmadu regista ona sira nia aan ba kandidatura xefe suku nian hodi kompete ho mane sira iha elisaun suku periodu tinan 2016 ne’e.
Diretor Jeral Sekretariadu Tekniku Administrasaun Eleitoral (STAE), Acilino Branco hateten total kandidatura ne’ebe sei konkore iha elisaun suku tinan ida ne’e hamutuk 2071 kompostu husi mane 1752 no feto 319 husi 442 sukus iha teritorio.
Tuir lei foun suku nian, nia dehan kandidatu kada suku ida minimu tenke iha feto ida.
Kona ba suku ne’ebe kandidatura feto laiha, nia hateten lei fo dalan ba organizasaun feto sira atu deklara razoens.
“Eleitores ida-idak tenke iha konsiensia atu ezerse sira nia direitu, nune’e aban bainrua fila ba suku bele hetan mos atendimentu ne’ebe diak, tanba ita kontribui fo legitimidade ba ita nia orgaun suku,” nia hateten, iha konferensia imprensa iha edifisio STAE Kaikoli, Dili.
Nia dehan, elisaun suku periodu tinan ne’e sei realize iha dia 29 fulan Otubru ho sistema simultania iha 2225 aldeia iha teritorio tomak.
Iha loron ne’e votante sira sei hili xefe sukus, xefe Aldeias no delegada/os iha kada aldeias. Hafoin orgaun suku eleitu liu husi meja konselho suku sei hili fali lia nain no reprezentante joventude feto no mane.
“STAE fasilita buletin votus ho oin tolu : buletin ba xefe suku ho koor mutin taka foto, xefe aldeia koor kinur no ba delegadu/a koor matak la ho foto,” nia hateten.
Votasaun remata, nia hateten meja asembleia aldeia sei halo apuramentu ba votus no fo sai kedas rezultado ba xefe aldeia no delegadu/a, enkuantu votus ba xefe suku sira nian sei lori ba iha konselho do suku atu halo kontajen molok fo sai rezultadu.
Nia informa, total votantes (iha kartaun eleitoral) ne’ebe registu ona hamutuk 726.363.
Iha parte seluk, Diretora Organizasaun Caucus “feto iha politika”, Paula Corte Real rekonese katak suku balun kandidatura feto laiha, maibe iha progresu bo’ot tanba feto barak mak kandidata aan ba periodu ida ne’e kompara tinan hirak liu ba.
Nia dehan, iha obstaklu oioin mak feto sira hasoru durante prosesu aprezentasaun kandidatura, tanba la hetan informasaun ne’ebe klaru kona ba numeru apoiantes kada kandidatura.
“Iha suku Duyun, ami ba halo deklarasaun tanba kandidatura feto laiha, e feto ne’ebe ami prepara iha loron aprezentasaun kandidatura, nia ba tiha Suai tanba nia tiun mate,” nia hateten.
Enkuantu iha suku balun, nia dehan autoridade local mak impede feto nia involvimentu, tanba la fo deklarasaun ba votante hodi muda nia hela fatin ho intensaun atu kandidata aan.
“Iha 442 sukus ne’e ami nia espetasaun mais ou menus 50% feto eleitu ba xefe suku,”nia esperansa.
Nia dehan, numeru kandidatura feto ne’e bo’ot maibe fila fali ba iha sosiedade atu eskolha tuir ema ida-idak nia hakarak, tanba haree ba kultura ema dehan feto labele ukun.
