Asosiasaun Maestradu Timor-Leste (AMTL) sujere ba governu liu husi Sekretariado Estadu das Mulheres (SEM) atu halo revizaun ba Lei Violensia Domestika (VD), presiza aumenta artigu balun hodi fo dalan ba juises atu halo konsiliasaun.

Prezidente AMTL, Antoninho Gonsalves hateten presiza mensiona iha artigu balun hodi fo kompetensia ba juis atu halo konsiliasaun ho arguido no vitima, karik arguido pela primeira vez involve iha krime.
“Kuandu arguido ida foin primeira vez baku, entaun fo poder ba tribunal atu halo konsiliasaun,” nia sujere, iha Dili.
Tanba durante ne’e, nia dehan dalabarak vitima sira deklara iha audiensia julgamentu katak sira (arguido-vitima) diak malu ona e arguido rasik foin primeira vez baku vitima.
Ho situasaun ida ne’e, nia dehan ikus mai tribunal deside fo pena suspensaun deit ba arguido maske la garante nia (arguido) sei kumpri duni ga la’e pena ida ne’e.
Tanba ne’e, nia dehan presiza hatuur iha artigu ida iha lei ne’e, kuandu arguido ida foin primeira vez involve iha krime VD, fo dalan ba tribunal atu halo uluk konsiliasuan.
“Wainhira fo tiha konsiliasaun mak arguido baku tan dala ida, tenke tuir julgamentu no presiza fo pena prizaun,” nia dehan.
“Fo kadeia fulan ida ga fulan neen. Tanba se ita aplika pena suspensaun demais, entaun ema baku malu bebeik.”
Tuir nia, AMTL sei submete proposta ba governu kona ba asuntu ne’e atu oinsa mak bele fo dalan ba tribunal fo uluk konsiliasaun antes fo pena prizaun.
Iha parte seluk Deputadu Eladio Faculto, konkorda ho inisiativa ida ne’e kuandu iha implementasuan lei ne’e seidauk koresponde ba nesesidade balun ne’ebe iha.
“Bele hadia, tanba ita hotu hakarak kombate krime ne’e,” nia konkorda.
Iha parte seluk Diretor Ezekutive organizasuan Judisial System Monitoring Program (JSMP), Luis Oliveira Sampaio hateten agora iha ona mudansas balun ba pena ne’ebe tribunal foti kompara ho tinan 2013 bainhira lei ne’e tama vigor.
Nia fo ezemplu, hanesan iha munisipiu Oe-Cusse, tribunal fo tinan ida prizaun ba arguido kazu VD, tanba arguido hetan hela pena suspensaun maibe komete fali krime.
“Iha Dili iha kazu ida ou rua tama ona prizaun, entaun ne’e mudansa ida,” Diretor JSMP Sampaio hateten.
Iha mos mudansa seluk, mak nia hateten tribunal hahu aplika regra ba konduta, katak arguido ho pena suspensaun tenke aprezenta aan iha polisia fulan ida dala ida ou fulan tolu dala ida, kuandu la ba polisia bele mai direitamente ba tribunal.
“Ne’e diak ona, e durante ne’e laiha,” nia hateten.








