Atu garantia direitu feto foinsa’e sira ne’ebe sai husi eskola (drop out school) bele asesu fila fali ba edukasaun formal, organizasaun non governmental Sharis Haburas Comunidade (SHC) ejiji Ministerio Edukasaun atu kria politika kona ba ida ne’e.
Diretora SHC, Sabina Fernandes Seac, hateten politika ida ne’e hanesan baze legal ida atu ejiji ba escola sira hodi simu hikas estudantes (feto) ne’ebe sai husi eskola tanba isin rua no bele kontinua fali sira nia estudu hafoin partus.
“Ami husu ba parlamentu nasional liu –liu grupo feto parlamentar ho ministerio edukasaun atu tau hanoin hamutuk hodi formula politika ida ne’ebe bele proteje direitu ba foinsa’e sira nia edukasaun depois partus, sira bele kontinua eskola,” Diretora SHC Seac sujere, iha Hotel Timor Dili.
Nia hatutan, feto foinsa’e sira ne’e lakon sira nia direitu ba edukasaun sei fo impaktu ba futuru, sira la hetan servisu no susar atu kompete no kontinua moris iha vulneravel nia laran.
Tuir Konstituisaun da Republika artigu 59, garantia sidadaun hotu iha direitu atu asesu ba edukasaun, tanba ne’e presiza iha politika ida atu ejiji eskolas sira hodi simu hikas fali estudantes hirak ne’e.
Iha parte seluk Sekretaria Estado ba Promosaun Igualidade (SEPI), Idelta Maria Rodrigues, hateten kestaun ida ne’e presiza halo advokasia maka’as atu ministerio relevantes bele haree situasaun sira ne’e.
Nia rekonese, katak professores balun seidauk komprende situasaun ida ne’e, tanba liga ba kultura Timor nian feto bainhira isin rua ona labele asesu ba eskola formal.
“Ida ne’e mak obstaklu ida presiza ita atu halo advokasia, sosializa muda ema hotu nia hanoin hodi orienta labarik sira ne’e ba fali eskola,” SE Rodrigues hateten.
Nia hatutan, feto foinsa’e sira isin rua durante prosesu aprendizajen tanba kauza oioin; “balun hetan ameasa, obriga halo violasaun, hetan violasaun seksual, insestu no seluk tan,”.
Entretantu Vise Ministra Edukasaun Ensino Baziku, Dulce de Jesus Soares, rekonese katak to’o agora seidauk iha politika formal ida kona ba ida ne’e, maibe balun kontinua hikas ona sira nia eskola hafoin partus.
“Iha tinan kotuk ami konsege fo ezame ikus ba ema lubuk ida,” Vise Ministra Soares hateten.
Nia hatutan, ministerio esforsu hela atu halo sosializasaun ba professores sira hotu atu toma atensaun mos ba kestaun ida ne’e, tanba labarik sira ne’e mos iha direitu asesu ba edukasaun.
