Timor –Leste Coalition for Education (TLCE) konsidera deklarasaun ne’ebe Ministerio Edukasan deklara ba publiku iha tinan 2012 kona ba distritu nen livre ona husi analfabetizasaun ne’e la refleta situasaun real ne’ebe iha, tanba realidade inan aman barak seidauk hatene lee no hakerek.
Jestor Programa TLCE, Matias dos Santos, hateten hafoin governu halo deklarasaun TLCE halo monitorizasaun iha distritus sira ne’ebe deklaradu livre husi analfabetizasaun hatudu iha inan barak mak seidauk hatene lee no hakerek.
Nia hatutan, distritu ne’ebe deklara livre husi analfabetizasaun mak distritu Dili sub-distritu Atauro, Lautem, Oe-Cusse, Aileu, Manatuto no ida seluk tan.
“Distritu Lautem 53% husi populasaun seidauk hatene lee no hakerek, tanba la asesu ba programa ne’e, ne’ebe ami dehan deklarasuan ida ne’e lalos,” Jestor Programa TLCE Santos kritika, iha Kaikoli,Dili.
Nia haktuir, iha rezultado monitorizasaun ne’e mos hatudu programa analfabetizasaun ne’e mos seidauk kobre area hotu no laiha kondisoens ne’ebe apropriado atu halo prosesu aprendizazen liu –liu laiha fatin.
Iha parte seluk, Membru Parlamentu Nasional, Deputada Albina Marçal, preokupa ho implementasaun programa analfabetizasaun tanba iha distritu Lautem iha salas balun la funsiona.
“Maibe voluntario sira kontinua simu osan,” Deputada Marcal preokupa.
Hatan ba kestaun ne’e, Diretor Nasional Ensino Recorente, Mario Antonio da Costa Ximenes, rekonese kestaun ne’e, e agora dadaun ministerio halo hela avaliasaun ba programa ida ne’e, depois halo deklarasaun segundu faze ba publiku.
“Distritus neen mak livre ona analfabetizasaun, hela deit distritu hitu seidauk, agora prepara atu deklara livre husi analfabetizasaun,”
Maibe, nia dehan, sei halo identifikasaun ne’ebe klean, antes deklara katak Timor-Leste livre ona husi analfabetizasaun iha tinan oin.
Kona ba salas balun mamuk, nia dehan, tanba voluntario sira rezigna an husi programa ida ne’e e mos problema pagamentu, maibe agora dadaun rezolvidu ona no prosesu aprendizajen la’o fali ona.
Nia haktuir, agora dadaun iha 424 salas mak funsiona iha 13 distritus hodi hanorin nafatin inan aman sira ne’ebe seidauk hatene lee no hakerek.
