Sentru Estudu Jeneru Universidade Nasional Timor –Lorosa’e (SEJ-UNTL) agora dadaun halo levantamentu dadus ba isu importante hat (4) ne’ebe mak hetan apoiu husi Sekretario Estado Promosaun Igualidade (SEPI) liu husi fundus transferensia ho montante $100,000.
Vise Koodenadora SEJ-UNTL, Judite Dias Ximenes, hateten isu hat ne’ebe mak SEPI ho SEJ identifika mak : asesu bee no sanitasaun iha sidade Dili, problema malnutrisaun iha distritu Oe-Cusse, feto iha agrikultura iha distritu Baucau no Viqueque inklui mos impaktu ekonomia husi elektrisidade iha distritu Lautem no Liquisa.
Nia haktuir, bazeia ba rezultado peskiza ne’ebe iha mak governu bele kria politika programa no orsamentu ne’ebe adekuadu hodi resolve prolema sira ne’e.
“Durante ne’e ema barak kestiona kona ba falta bee moos, sintina iha eskola sira laiha no taxa malnutrisaun kontinua aumenta ba beibeik,” Vise Koordenadora Ximenes hateten, iha UNTL, Dili.
Orsamentu ba peskiza ne’e, nia dehan, mai husi SEPI husi fundus transferensia publikas, no sira sei halo peskiza iha tinan ida ne’e.
Tuir planu, nia dehan, peskiza ne’e sei remata antes selebra loron nasional feto, tanba iha loron ne’e halo deit lansamentu rezultadu peskiza ne’e.
“Ami garantia ida ne’e sei remata tuir data ne’ebe determina ona, tanba ami tau konfiansa ba ekipa sira ne’ebe kaer peskiza sira ne’e,” nia hateten.
Nia hatutan, alvu ba peskiza ida ne’e mak estudantes, profesores, komunidade baibain, lideransa komunitaria sira husi distritu liu –liu area ne’ebe identifika ona.
Iha parte seluk, Sekretaria Estado ba Promosaun Igualidade, Idelta Maria Rodrigues, rekonese dadus sai problema bo’ot ba iha estado Timor –Leste bainhira halo aprejentasaun relatorio ruma iha nasaun seluk, hanesan relatorio CEDAW, entaun presiza halo levantamentu dadus ba area sira ne’ebe liga ho igualidade jeneru.
Nia haktuir, sira hili isu hat ne’e, tanba isu hat ne’e mak durante ne’e sai preokupasaun ema hotu nian hanesan falta bee moos no sanitasaun iha eskola sira dificulta prosesu aprendijajen, malnutrisaun ne’ebe afeta tebes ba saude feto no labarik.
“Dadus hotu ne’ebe relevante lho asuntu igualidade jeneru sentru estudu jeneru mak sei halo peskiza dadus importante tebes ba dezenvolvimentu feto iha Timor –Leste, tanba dadus iha mak bele trasa politika no programa atu halo advokasia no intervensaun hodi resolve,” SE Rodrigues hateten.
Nia hatutan, ba futuru SEPI sei prepara no haforsa Sentru Estudu Jeneru UNTL sai sentru estado nian, hodi prepara dadus sira ne’ebe relevante ho igualidade jeneru liu –liu dezenvolvementu feto Timor –Leste.
