
Embaixada Estadus Unidus da Amerika (EUA) liu husi ajensia United States Agency International Development iha Timor-Leste lansa programa Ba Distritu ne’ebe foka liu kona ba asistensia legal ba iha komunidade sira iha distritu tolu.
Charge d’Affaires Embaixada Estadus Unidus Timor –Leste, Scott Ticknor, hateten programa ne’e ho objetivu atu dezenvolve kapasidade no abilidade konselho sukus sira nian hodi ezekuta programa sira ne’ebe la’o iha komunidade nia le’et ho diak.
Nia dehan, iha programa ne’e sei fo kapasitasaun no formasaun ba konselho sukus no komunidades kona ba planu dezenvolvimetu, ezekusaun, monitorizasaun no avaliasaun ba programa hotu iha nivel local.
Nia hateten, konselho sukus nia papel importante tebes iha prosesu demokrasia Timor –Leste nian, tanba sira mak bele identifika dezafiu sira ne’ebe iha local no sira iha posizaun diak atu hato’o kestaun local ba nasional.
“Sira presiza hatene oinsa atu kontrola orsamentu, dezenvolve planu, ezekuta, halo monitorizasaun no avaliasaun ba programa sira no komunika ho evetivu ba sidadaun sira iha sira nia komunidade laran,” Ticknor hateten, hafoin lansa programa Ba Distritu, iha salaun konferensia US Embassy, Pantai Kelapa, Dili.
Aleinde ne’e, nia dehan, sei apoia instituisaun legal sira iha nivel local hodi fahe informasaun no ajuda komunidade sira iha sukus hodi buka solusaun ba problema no asesu dalan diak ba sistema formal.
Entretantu Chief of Party USAID funded Ba Distritu Project, Carolyn Tanner, hateten antes ne’e sira sei halo konsultasaun ho konselho sukus hodi identifika kestaun prioridade ne’ebe komunidade sira presiza.
“Atu formasaun sira ne’e bele apar ho nesesidade ne’ebe iha,” Tanner hateten.
Nia hatutan, programa ne’e hanesan programa pilotu ne’ebe sei implementa uluk iha distritu tolu ; distritu Oe-Cusse, Covalima no distritu Baucau antes expanding in two years iha Ermera no Liquisa.
Agensia USAID parseria ho organizasaun local sira hanesan Belun, JSMP, Fundasaun Fatuk Sinai Oe-Cusse inklui Asosiasaun Advogadu Timor –Leste (AATL) ho partisipantes kuaze 100 konselho do sukus.
“Ami servisu hamutuk atu fo sai formasaun iha nivel sukus atu hametin konseilho sukus no mos ajuda komunidade ne’ebe hela iha suku laran atu partisipa ativu iha programa governu nian,” Tanner hateten.
Programa ho naran Ba distritu ne’e sei implementa durante tinan hat nia laran ho fundus husi USAID ho montante $6 miloens.
Enkuantu Vise Primeiru Ministru, Fernando Lasama de Araújo ne’ebe partisipa iha lansamentu ne’e, apresia ho programa ne’e tanba programa ne’e direitamente ba iha sukus hodi hasa’e kapasidade no enkoraja komunidade sira iha sukus partisipa ativu iha servisu publiku sira.
“Hau hanoin sira nia programa ne’e apar ho programa governu nian PNDS, desentralizasaun no municipio, atu fortifika estrutura iha baze, partisipa ativu no sai autor lolos ba prosesu dezenvolvementu ne’e,” Vice Lasama hateten.
Nia mos husu ba USAID atu kria linha koordenasaun servisu ne’ebe diak ho governu Timor –Leste liu husi Ministerio Administrasaun Estatal (MAE), atu programa sira ne’e la’o efetivu liu tan.








