Organizasaun Foinsae Unidade Dezenvolve Futuru (FUNDEF) fo treinamentu ba joventude iha suku Bairo-Pite, distritu Dili kona ba mane hamenus violensia kontra feto.
Diretor Ezekutivu FUNDEF ,Carlos Goncalves, hateten treinamentu ida ne’e importante ba joventude sira, ho nune’e bele iha konesementu no bele prevene violensia kontra feto, tantu uma no iha aldeia laran.
“Agora dadaun iha joves nain 40, husi aldeias 32 iha suku Bairo-Pite laran mak tuir hela treinamentu,” Diretor Goncalves dehan, iha Sede Suku Bairo-Pite, Dili.
Kona ba total kazu hira mak akontese ona iha sira nia suku laran, nia dehan, seidauk iha dadus fiksu tanba programa ida ne’e foin hala’o iha tinan ida ne’e.
Maske nune’e nia dehan, kazu violensia kontra feto dalabarak akontese iha suku Bairo-Pite, tanba ne’e mak sira fo treinamentu ba jovens iha suku ida ne’e, nune’e bele dezenvolve suku ida ne’e ho paz no dame.
Nia hateten, uluk tempu krize numeru konflitu husi Suku Bairo-Pite a’as sae to’o 75 pursentu ba leten maibe liu husi treinamentu ne’ebe mak governu no NGO fasilita agora redus to’o 30 pursentu mai kraik.
“Liu husi treinamentu ida ne’e mos ami fo informasaun baziku ba sira kona ba violensia mane hasoru feto no mos violensia domestika ninian,” Diretor FUNDEF ne’e dehan.
Tuir planu, nia dehan, ba futuru FUNDEF sei konvida Sekretaria Estadu Promosaun no Igualidade (SEPI) no mos organizasaun sira seluk ne’ebe luta ba harii dame, fahe informasaun ba joventude sira kona ba topiku ne’e.
Durante ne’e FUNDEF wainhira hala’o seminariu ruma, sempre kopera ho SEPI,Judicial System Monitoring Programme (JSMP), Rede Feto inklui FOKUPERS.
“Seminar ida ne’e ba dala hat ona tanba tinan kotuk mos ami kopera ho Oxfam halao programe ne’e no tinan ne’e mos ami hamutuk nafatin hodi halao programa kontinuasaun,” nia hateten.
Rezultadu ba treinamentu ne’e sei hato’o ba doador FUNDEF ninian hanesan Oxfam,FONTIL inklui ba autoriedade lokal sira ne’ebe mak iha Suku Bairo-Pite ninian.
Entretantu responsavel programa jeneru iha NGO Oxfam, Elizio Manuel de Sousa, hateten treinamentu ne’e la’o tanba FUNDEF parseira ho Oxfam.
“Ida ne’e hanesan estratejia ida ne’ebe mak efetivu liu para halo mudansa ba komunidade liu husi ema local sira,” de Sousa dehan.
Durante Oxfam suporta ba FUNDEF mak orsamentu deit depende ba programa ne’ebe mak FUNDEF hakarak atu hala’o.
Apoiu osan ne’ebe mak Oxfam fo hodi fasilita treinamentu ne’e ba juventude sira ne’e provolta 20.000 mil ital ba programa tinan ida nian.
“Ami apoiu mak osan deit maibe ami mos apoiu balun hanesan fo kapasitasaun hodi fo formasaun ruma kona ba oinsa atu halo proposal no mos halo relatoriu,”rde Sousa esplika.
Iha fatin hanesan partisipante Martinha Sonia de Jesus, hateten,treinamentu ne’e importante ba feto sira, oinsa mak bele hasa’e konesementu diak liutan kona ba tipu violensia mane hasoru feto.
“Ami bele hatene diak liutan kona ba violensia mane hasoru feto tanba violensia ne’e buat ida krime,”de Jesus hato’o.
