Xefe Suku feto sira tuir treinamentu kona ba jestaun finansas baziku no planu halo monitorizasaun ba projetu sira ne’ebe implementa iha sira nia sukus laran.
Diretora Fundasaun Alola, Alzira Reis, hateten treinamentu kapasitasaun ne’e espesifiku liu ba lideransa feto sira husi 442 sukus iha teritorio tomak, ho objetivu atu prepara ba planu governu nian ne’ebe sei aloka orsamentu ba dezenvolvementu sukus nian.
“Nune’e bainhira simu orsamentu hirak ne’e, sira bele hatene ezekuta orsamentu, monitorizasaun no hatene halo avaliasaun ba atividade hotu,” Diretora Reis hateten, hafoin halo abertura ba treinamentu ne’e, iha Fundasaun Alola, Dili.
Tuir nia, treinamentu ida ne’e hanesan kontinuasaun ba atividade estudu komparativu ne’ebe xefe sukus feto sira hala’o iha Jakarta-Indonezia, hare dezenvolvementu sukus iha Indonesia iha fulan hirak liu ba ne’ebe Fundasaun Alola fasilita.
Iha fatin hanesan, Diretor Nasional Komunitaria no Apoiu Sukus, Horacio dos Santos Marques, hateten governu iha ona planu atu aloka orsamentu ba kada sukus ho montante $50,000 kada tinan, nune’e bele halo dezenvolvementu sukus.
Tanba ne’e, nia husu ba partisipantes atu aproveita didiak treinamentu ne’e, haforsa no hametin konesementu hodi hatene jere orsamentu.
“Kuandu ita laiha projetu pilotu, ita langsung ba entrega orsamentu,sira bele jere salah,” Diretor Marques dehan.
Maibe nia dehan, antes governu aloka orsamentu ba kada sukus, sira implementa uluk projetu pilotu iha sukus 30, iha distritus hanesan Liquisa, Manatuto, Ermera inklui distritu Dili.
Sukus 30 ne’e, Diretor ne’e afirma, mak sai mata dalan ba no sai referensias ba sukus sira seluk ne’ebe ladauk implementa projetu ne’e.
Nia hatutan liu katak, sira sei halo avaliasaun ba implementasaun projeitu pilotu ne’e hatudu katak 100 % ona tinan 2014 sei implementa mos ba sukus hotu ne’ebe seidauk.
Entretantu Xefe Suku Soba, Sub-distritu Laga, distritu Baucau, Francisca Monica de Fatima Soares, hateten treinamentu ne’e importante tebes ba sira atu hasa’e sira nia konesementu hodi prepara planu jestaun ne’ebe diak, jere orsamentu ne’ebe governu planea ona.
Nia hatutan, nia parte identifika ona planu ba tinan lima iha nia mandate, iha nia sukus laran no sei halo revizaun ba planu hirak ne’e bainhira governu apoia duni orsamentu $50,000 ba sukus.
“Ami identifika ona hanesan iha area saude, edukasaun, agua no saneamentu nian ami trasa ona kuandu orsamentu ne’e mai, ami ezekuta deit tuir item sira ne’ebe iha ona,” Xefe Suku Soba ne’e dehan.
Tuir nia, durante ne’e governu fo deit subsidiu ba suku sira, maibe ho montante ne’ebe ki’ik liu, tanba ne’e defisil tebes atu halo dezenvolvementu iha suku laran.
Treinamentu hasa’e kapasidade ne’e hetan apoia finanseira husi gabinete Asesor Sosiedade Sivil Primeiru Ministru nian, ho montante $30,000.
