Justisa Tradisional Seidauk La’o Tanba Laiha Baze Legal

0
99

Vise Ministru Justisa, Ivo Jorge Valente hateten durante justisa tradisional seidauk bele funsiona ho diak tanba seidauk iha baze legal ida.

“Justisa tradisional la la’o tanba intermus legalidade seidauk iha, lei ida seidauk iha, maibe adat iha sub-distritu la’o hela,” dehan Vise Ministru Justisa, Ivo Jorge Valente, (04/04), iha Colmera, Dili.

Iha IV Governu Konstitusional, nia hatutan, iha esforsu atu halo esbosu de lei ida hodi prepara oinsa justisa tradisional bele funsiona hanesan pais balu ne’ebe justisa tradisional ne’e funsiona diak.

“Ita presiza halo estudu ida klean, tanba iha ajensia ida maka aprezenta estudu kona ba justisa tradisional, depois de aprezenta ami hanoin iha desvatagen ruma tanba mesmu ita rai ki’ik maibe nia kultura, lingua no nia ambitu ne’e la hanesan,” dehan Vise Ministru Justisa ne’e.

Pur ezemplu hanesan iha Distritu Bobonaru iha lingua kemak, bunak no bekais, iha Baucau iha lian makasae, kairui no waimua, enkuantu iha Distritu Lospalos iha fataluku, makalero no naoeti, ne’ebe presiza estuda didiak antes atu prepara esbosu lei.

Tanba tuir nia, objetivu justisa tradisional maka atu halo kma’an ou redus volume kazu ne’ebe prosesu iha justisa formal, ba kazu balun mak resolve deit iha justisa tradisional.

“Kuandu justisa formal ne’e ita presiza ba polisia, tenke ba prokurador no ba tribunal ne’e lori prosesu ida naruk, antaun ita uja justisa tradisional hodi solusiona ba kazu sira ne’ebe maka ki’ik” esplika Vise Ministru Justisa.

Iha parte seluk Deputadu Inacio Moreira hateten, justisa tradisional nudar lisaun ne’ebe maka bei ala sira husik hela mai to’o jerasaun ohin loron hodi resolve kazus ne’ebe mosu iha komunidade nia le’et.

“Sei iha hanoin balun diak husi governu, ita bele adopta maibe ita labele koalia deit, e tenke halo diskusaun ne’ebe klean no iha baze legal ruma,” dehan Deputadu Moreira.

Tuir nia, Justisa Tradisional iha nia vantagen ne’ebe diak hanesan karik kazu ne’ebe maka ki’ik sira ne’ebe maka la presiza liu husi justisa formal bele mos resolve tuir justisa tradisional.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here
Captcha verification failed!
CAPTCHA user score failed. Please contact us!