“La’os forma military hatais farda, marsa uza kilat,armas ou uja sasan kroat,ne’e konstituisaun konvensaun direitu sivil politika proteje ida ne’e,” hateten Programa Manager Edukasaun Direitu Umanu Asosiasaun Hak, Manuel Monteiro Fernandes, (04/12), iha Farol, Dili.
Tuir nia, Asosiasaun ida ho modelu semi militar ne’e kontra Konvensaun Direitu Sivil Politika inklui mos kontra Konstituisaun da Republika e estadu iha obrigasaun atu atua tuir prosedimente legal ne’ebe mak iha.
“Sira la’os instituisaun estadu karik sira halo krime, ne’e responsabilidade polisia ninian atua sivil ho armas,” Programa Manager ne’e sujere.
Tanba ne’e nia sujere Polisia Nasional Timor-Leste (PNTL) atu labele tolera membru CPD-RDTL ne’ebe halo violasaun Direitu Umanu.
“Se polisia mak la bo’ok an hodi hapara krime ne’e kontinua sai bo’ot liutan entaun estadu halo violasaun direitus humanus,” dehan Programa Manager Asosiasaun Hak ne’e.
Entretantu tuir Xefe Suku Fatucai Distritu Manufahi,Duarte de Jesus informa katak, ho attitude ne’ebe membru CPD-RDTL hatudu ne’e hatauk komunidade sira iha fatin ne’eba tanba sira lori ho katana, diman, surik no rama.
“Sira tama iha ne’e ho planu ida naran koperativas,mais iha halo koperativas ne’e halo hamosu fali perguntas barak,agora koalia kona ba koperativas nasional rai hotu-hotu iha para atu tau koperativas nasional la presiza distritu 13 ne’e tenke konsentra hotu iha Sub-distritu Fatuberliu,ne’e labele,” Xefe Suku ne’e preokupa.
Tanba ne’e Xefe Suku ne’e ameasa kuandu estadu la hasai sira husi komunidade fatubrliu nia rain ne’ebe agora sira okupa, mak komunidade sira iha fatin ne’e sei halo refujia mai Dili to’o problema ne’e rezolvidu.
Iha sorin seluk Vise Prezidenti Parlamentu Nasional, Deputadu Adriano Nascimento espera katak,problema ne’e bele rezolve tanba Prezidenti da Republika hatene no to’o ona iha fatin ne’eba hodi halo dialogu ho membru CPD-RDTL sira.
“Ema ida be mais alto kontaktu ona ho sira ne’e ita atu koalia saida,” dehan Vise PN ne’e.
Entretantu Koordenador grupu CPD-RDTL, Antonio Aitahan Matak dehan, nia membru sira la halo paniku iha fatin ne’eba maibe sira sei okupa rai hahu husi ponta leste to’o Suai, hodi halo to’os.
“Oras to’o ona para hau ba rega husi ponta leste,Lospalos to’o Suai, povu sei nakonu, se deit mak iha Dili laran kaptura hotu sei ba iha ne’eba,”Koordenador CPD-RDTL ne’e dehan. n
