

Maske program USAID ne’e DWASH remata ona assuntu balun sei halo komunidade deskontente liu-liu alegasaun katak la selu osan ba ninia trabailadores sira nebe maka halao projeitu iha Suco Bobocase, Aldeia Faotbijae, Bairo Buneo Sub-Distritu Pantemacasar, Distritu Oe-cusse.
Alegasaun ne’e halo hosi Xefe Aldeia Faot Bijae, Benedictos Falo, nudar mos kordenador projetu DWASH iha bairo Faot Bijae ho Buneu.
Xefe Falo hato’o keixa ba Sekretaria Estadu Formasaun Profesional no Emprego (SEFOPE) semana kotuk (24/01) katak nia parte triste ho atitude DWASH ne’ebe habosok povu atu halao servisu iha Aldeia faot bijae.
Nia esplika katak iha etapa primeiru halo kontratu ho komunidade sira no selu osan servisu nian loron ida US$3 atu halo rehabilitasaun bee matan Bambou. Ba etapa primeiru DWASH konsege selu duni trabalhadores.
Xefe Falo haktuir tan katak bainhira dada fali bee mos iha bee matan Banin ho Sistema servisu kontratu/borong, kada besi kanu 100 metrus, DWASH promote atu selu osan US$35 maibe programa remata no komunidade nia servisu nia alega program la selu molok sai hosi District Enklave Oe-cusse.
Xefe Falo hateten katak kuaze fulan ida staff DWASH la mosu iha bairo Brune’o derepenti komunidae rona fali katak program DWASH komesa tula ona motor ba Ro Nakroma atu fila ba iha Kapital Dili.
“Ami halao servisu ida nee kontratu ho DWASH iha fulan Abril. Sira promote atu selu ho sistema borong atu dada bee mos hosi bee matan Banin depois halo bee tanki lima, tanki tolu foun no rua ida nee rehap deit ne’ebe trabailadore sira konsege halao tiha ona projeitu ne’e maibe DWASH la selu.”
Osan nebe seidauk selu US$1,000 ho item servisu maka dada bee mos, halo tanki sira nee inklui mos torneira, ne’e duni Xefe Falo husu ba governu atu husu ba Ajensia International USAID no seluk nebe halo parseiru ho governu Timor-Leste kuandu haruka ona ema atu servisu tenki selu sira, “laos promete selu mas realidade halai subar deit la iha justifikasaun.”
Relasiona ho problema ne’e, Koordenador SEFOPE Distritu Oecusse, Mario Muni Salu, lamenta tebes ho atitude DWASH-USAID ne’ebe maka halo parseiru servisu ho governu depois halo kontratu ho povu Timor-Leste mas to’o ikus la selu sira nia kolen. Nia haktuir tan katak ida nee kontra duni lei trabailhadores iha Timor-Leste.
“Se mak halo kontratu servisu la tuir akordu nebe iha, Lei Timor-Leste liu husi SEFOPE proteje ita boot sira nia direitu tantu servisu iha ajency internasional ruma ou kompania ruma nebe relasiona ho disputa laborais, kuandu la selu trabalhadores. Ida ne’e nia tenki responsabilidade ba trabalhailadores, sira iha direitu tuir kontratu servisu nebe maka iha,” hateten Kordenador SEFOPE Salu.
Nia hatutan kazu DWASH la selu ninia trabalhadores sira nebe maka konsege susesu ona ninia projeitu iha Oe-cusse, iha semana kotuk (24/01), keixa konsege tama ona iha SEFOPE.
Kordenador Salu hateten mos katak kona ba kazu ne’e SEFOPE konsege bolu ona staff tekniko DWASH atu toma responsabilidade ba keixa sira nebe maka mai husi komunidade relasiona ho kontratu servisu ho komunidade sira mas la selu sira nia kole.
Hatan ba prekupasaun hirak ne’e Responsavel Tekniko DWASH, Andre Waren, hateten katak tuir lolos projetu sira remata ho diak maibe iha mudansa foun ne’ebe impaktu programa iha ikus.
“Tuir lolos ne’e ami remata ami nia serbisu hotu, maibe tamba deit iha mudansa foun iha Kiubiselu, suku Bobo-Meto ne’ebe kauza osan la to’o nune mos sasan sira nia folin sae iha merkado,” hateten DWASH Responsavel Tekniku Waren.
Responsavel DWASH Waren hatutan tan katak sira nia parte konsege halo projetu barak hanesan povu rihun sanulu resin walu maka aksesu ba be’e mos no uma kain rihun rua nulu resin iha sintina ona.
Nia garante katak seikarik DWASH hetan fiar fali tan husi USAID iha 2012 sei bele finaliza hotu projetu inklui mos selu trabalhadores ne’ebe seidauk hetan sira nia direitu.






