Tuir Diretor Ezekutivu Programa Monitorizasaun ba Sistema Judisial (JSMP), Luis Sampaio de Oliveira, katak iha sira nia observasaun durante tinan 2011, iha progressu signifikativu ka pasu positivu balu iha setor ida ne’e.
“Mesmu nune’e iha tempu hanesan ami la ignora katak iha parte seluk Setor Justisa sei kontinua infrenta dezafiu oin-oin no impedimentu oin-oin iha aspeitu atu hari’i ka lori ema sira ne’ebe maka buka justisa liu-liu ba kazu sira nebe mak pertense krimi kontra umanidade iha tempu pasadu ninian. Kazu ne’ebe maka ami konsidera grave liu maka kazu ne’ebe involve milisia Besi Merah Putih ne’ebe maka Tribunal hatun desizaun kondenatoriu atu lori nia ba prizaun durante tinan 9 iha 8 Junhu 2011 nia laran maibe desizaun ne’e la konsege ezekuta,” kestiona Diretor Sampaio iha konferensia da Imprensa foin lalais ne’e iha Dili.
Nia hatutan, desizaun ne’ebe la ezekuta ne’e JSMP konsidera tanba motivu neglijensia professional husi juiz titular ne’ebe responsabel ba kazu ida ne’e.
Tuir nia maske iha progessu iha aspeitu lejislative no politika durante 2011 ne’ebe iha relasaun ho setor justisa mak lei kodigu sivil, maibe nia mos lamenta ho aprovasaun no promulgasaun ba lei importante ida ne’e tanba la fo tempu ne’ebe adekuadu ba involvement publiku.
Alende ne’e, nia afirma Parlamentu mos la konsege halo debate no aprova esbosu lei importante rua mak lei reparasaun no institute memorial.
Iha Maiu 2011 Tribunal Rekursu hala’o serimonia tomada de pose ba majistradu no defensor publiku, inklui formasaun separadu ba advogado privada sira, agora dadaun grupu fomandu advogadu privadu nian, atende hela programa estajiadu iha Portugal.
Diretor Sampaio hateten tan katak progresu seluk iha setor Tribunal, JSMP observa katak iha Tribunal Dili, Suai no Baucau kontinua ho programa Julgamentu Tribunal Movel iha distritu sira.
Iha fatin hanesan Kordenador Peskiza Unidade Legal JSMP, Roberto Pacheco, enkoraja ba orgaun legislativu sira tantu Parlamentu Nasional ka liu husi Konsellu Ministru atu promove konsultasaun nakloke no ho prazu tempu ne’ebe adekuadu ba publiku antes debate no aprova lei ka dekretu lei ruma no aprezenta ba Presidennte da Republika atu promulga.
“Enkoraza no ezije ba Prezidente da Republika atu utiliza prezidenti nia poder sira ho efektivu tuir termus Konsituisaun, atu halo konsultasaun ba publiku ka pelo menuz utiliza nia asesor juridiku sira, ba kualker diploma nebe simu husi Parlamentu Nasional antes promulga. Ejize mos ba Prezidente da Republika respeita poder konstitusional sira ne’ebe povu atribui liu husi provizaun sira iha Konstituisaun da Republika, enkoraja tribunal sira hotu atu promove no aumenta liu tan volume Julgamentu Movel iha distritu sira hotu,” rekomenda Kordenador Pacheco.
