Governu Timor-Leste estabelese iha Agostu 2011 Komisaun Nasional Kontra Trabalho Infantil (KNTI) ho funsaun atu bele define politika, promove mobilizasaun no konsolidasaun ba sistema trabalho infantil nian no halao mos monitorizasaun no avaliasaun ba trabalho infantil iha Timor-Leste.
Maske nune funsaun hirak ne’e seidauk implementa iha 2011 tanba to’o agora esbosu lei atu formaliza tuir legal KNTI sei iha hela preparasaun nia laran molok ba aprovasaun.
KNTI lansa husi Sekretaria Estado Formasaun Professional no Emprego (SEFOPE) hamutuk ho Governu Brazil iha loron 4 Agostu 2011 no nia membru kompostu husi reprezentantes ministerial, sekretario estado no sosiedade sivil ne’ebe ligado ho asuntu trabalho atu garante direitu labarik nian.
“Prosesu ne’e lao hela atu prepara lista ida kona ba aktividade ne’ebe bele fo perigu ba labarik ho minoridade. Lista ida ne’e sei define tuir kondisaun no situasaun real iha rai laran no kuando lista ida ne’e iha ona ita bele define katak servisu no aktividade ida ne’e la bele fo ba labarik ho minoridade tanba ne’e mak ita sei prosesu hela,” hateten Inspektor Jeral do Trabalho, Aniceto Leto Soro, SEFOPE, foin lalains, iha Caicoli, Dili.
Inspektor Jeral Soro hateten tan katak Timor-Leste seidauk iha baze legal ida atu kontrola trabalhadores infantil maibe nia hein katak governu bele aprova lalais esbosu lei ne’e para bele fo ba Diresaun Nasional Inspeksaun Trabalhador Nasional atu implementa.
“Maibe agora dau-daun ita la bele implementa buat ruma tanba seidauk iha baze legal ida,” dehan Inspektor Jeral Soro.
Nia hatutan katak sira seidauk hatene dadus klaru konaba labarik minoridade involve iha servisu todan maibe sira hare katak iha seitor informal laiha maibe iha seitor non formal hanesan agrikultura ne’e barak tanba sira ajuda inan aman iha natar. No tuir espektor katak faktores ne’ebe halo labarik involve iha servisu ne’ebe risku mak problema popreza (kiak) katak ekonomia uma laran faraku nune’e bele obriga labarik servisu iha fatin ne’ebe risku ba sira nia saúde.
Iha lidun seluk Komisaria Nasional hosi Komisaun Nasional Direitu ba Labarik, Adalgiza Magno Ximenes, hateten katak KNTI seidauk iha planu espesifiku ida ba atendimentu direitu labarik nian tanba funsaun sira ne’e sei iha surat tahan deit seidauk hetan aprovasaun husi Konselho Ministrus.
“Planu agora mak lori esbosu ne’e ba iha Konseilho Ministru atu hetan aprovasaun ne’e duni seidauk iha planu signifikativu ida ba atendimentu direitu labarik. Sei iha surat tahan deit tanba atu difini aktividades no planu ruma bainhira hetan aprovasaun husi konselho ministru,” hateten Komisaria Ximenes.







