Diretora Klínika Bairo Pite (KBP) Melánia Antonia Barreto hateten, iha fulan Janeiru to’o Marsu tinan ne’e, sira nia klínika rejistu kazu foun HIV (Human Immunodeficiency Virus) hamutuk 12.
“Dadus ne’ebé mak durante ami rejistu husi tinan kotuk 2024 pasiente HIV hamutuk 277, enkuantu iha tinan ida-ne’e husi Janeiru to’o Marsu ita rejistu ona kazu foun HIV hamutuk 12,” dehan DiretoraKBP Barreto iha nia servisu fatin, Bairo Pite, Díli.
Nia hatutan, husi total ne’e pasiente balun sei kontinua halo tratamentu enkuantu balun la ba halo tratamentu.
“Pasiente balun senti la dun di’ak tanba moe, entaun sira mai foti ona ai-moruk, no ami sempre buka tuir sira hodi fó ai-moruk ba sira hodi konsumu nafatin,” nia hateten.
Nia salienta, pasiente balun mós la halo tratamentu, senti moras ne’e, grave ona entaun sira ba fali klínika hodi hetan aimoruk.
“Iha pasiente balun ne’ebé mak mai fali halo tratamentu, maibé ho kondisaun grave tiha ona, entaun bainhira sira mai ita haree bele halo tratamentu iha ne’e, entaun ita fó tratamentu maibé senti labele ona, ami tenke transfere ba halo tratamentu iha HNGV,” nia afirma.
Iha fatin ketak, Diretór ONG Klibur Domin, Joaquim Freitas Soares hateten, problema HIV-SIDA ne’e problema boot, ida-ne’e mak labele atu kura ona.
“Problema HIV-SIDA ne’e problema kompleksu ne’ebé ita labele kura ho nune’e tenki eduka ita-nia komunidade sira liuliu ita-nia oan sira para bele preve an husi moras ne’e,” dehan Diretor Soares.
Nia hatutan, tuir dadus ne’ebé Ministériu Saúde fó-sai ne’e kada tinan moras ne’e sempre aumenta bebeik.
“Moras ne’e aumenta, tanba kauza ne’e mai husi seksu livre, entaun meiu ne’ebé atu prevene moras HIV-SIDA ne’e presiza edukasaun ida ne’ebé hahú husi eskola sira, atu nune’e bele eleva ita-nia oan sira-nia koñesemetu,” nia afirma.
Nia salienta, pasiente balun ne’ebé lakohi ba halo tratamentu, tanba senti moe.
“Ita hatene katak, moras HIV-SIDA ne’e moras ne’ebé sensitivu, entaun bainhira pesoál saúde sira la tau atensaun ba pasiente sira-nia privasidade ikus pasiente sira moe lakohi ona mai halo tratamentu,” nia esplika.Nia akresenta tan katak, pesoál saúde sira mak tenke tau didiak em nia privasidade la bele sira mak halo fali estigma no deskrimisaun ba sira-nia pasiente rasik.
