Diretor Ezekutivo HAK, Manuel Monteiro hateten, tuir dados nasional hatudo katak 78% komunidade asesu ba be’e moos maibe tuir monitorizasaun ne’ebe mak HAK halo ba be’e nia kondisaun rasik seidauk bele prense padraun agua potavel.
Nia dehan, be’e ne’ebe tuir padraun agua potavel tenke prense kriteria tolu mak hanesan, kondisaun fisiku be’e nian labele iha kor, be’e labele is, no be’e ne’e rasik labele iha kontaminasuan bacteria elcoli.
“Rezultado monitorizaun interesante ne’e ami halo iha munisipio rua Likisa no Manufahi hatudo katak be’e moos ne’ebe komunidade uza seidauk tuir padraun potavel tanba kanalizaun sira sei merak no mos be’e barak sei kontamina no ai-tahan tanki rezervatorio sira ne’e seidauk livre husi kutung sira,” Diretor HAK Monteiro hateten.
Tanba ne’e hadia kualidade be’e moos tuir padraun potavel, governo tenke funsiona posto ne’ebe mak governo instala kada munisipio ne’ebe hanaran fasilitador posto admistrativo ne’ebe mak tau matan ba sistema be’e moos iha area rural nune’e bele jere be’e moos ne’e tuir padraun ne’ebe determina ona.
“Deskobrimento ami nian iha nivel nasional plano orsamento do Estado kada tinan seidauk fo prioridade ba asunto be’e tanba ne’e mehi ita nian. Atu hado’ok husi kutun sira sei dok husi ita nia espetativa,” nia hateten.
Tanba ne’e husu ba Ministerio Obras Publikas atu konsidera be’e, sanemento no ijieni iha alokasaun orsamento jeral do estado.
Iha parte seluk, Diretor Nasional Agua Saneamento Nasional, Cristovao da Cruz hateten, plano dezenvolviemnto estrateziku to’o 2023 ne’e komunidade hotu utiliza be’e moos sanemento tuir ona padraun.
Nia dehan, tuir programa monitorizasaun konjunta iha tinan kotuk, hatudu katak Timor-Leste besik atinje ona utilizasaun agua potavel tanba dadaun ne’e atinje ona 75 %.
“Ita hare utilizasaun be’e moos husi 1999 mai to’o ohin loron ne’e iha progresu makas maibe ita presija hadia tan buat balun ne’ebe mak sei iha fallansu hela, nune’e bele atinge nia padraun lolos tuir agua potavel,” Diretor Cruz hateten.
Tanba ne’e governo sei kuntinua tau prioridade ba be’e moos tanba be’e moos sai hanesan fundamental ba ema hotu-hotu nia moris.
