Diretora Jeral Prestasaun Servisu Saude iha Ministerio da Saude (MdS), Dotora Odete da Silva Viegas hateten persentajen inan sira ne’ebe fo susu been esklusivu inan nian ba bebe durante fulan neen tun, husi 62% iha tinan 2013 tun ba 50% iha tinan 2016, peskiza Demography And Health Survey (DHS).
Nia dehan, iha fator oi-oin ne’ebe kontribui, bele mos inan sira nia saude la permite atu fo susu been ba inan sira, preokupa ho servisu, kondisaun estadu nutrisaun inan nian ne’ebe la diak atu produs susu been hodi fo ba oan sira.
“Rekomendasaun saude nian, bebe idade 0-fulan 6, inan sira fo deit susu been inan nian ba bebe sira, depois fulan neen bele fo aihan komplementar no kontinua fo susu been inan nian to’o labarik tinan rua ho ida ne’e maka ita bele redus ona numeru morbilidade no mortalidade ba labarik no inan sira no redus moras kronika ba labarik sira,” nia hateten hafoin partisipa iha seminar nasional kona ba IYCF iha Otel Timor, Dili.
Iha oportunidade ne’e, nia bolu atensaun ba iha profesional saude sira, liu –liu parteira sira atu fo akonselhamentu no akompanhamentu ba inan isin rua no inan fo susu sira kona ba importansia susu been inan nian ba iha saude no dezenvolvimentu labarik nian.
Nia konkorda, iha kazu balun ne’ebe inan sira labele fo susu been inan nian ba bebe sira, liu –liu inan sira ne’ebe sofre moras hada’et sira, maibe importante halo konsultasaun ho profesional saude sira kona ba susu been formula ne’ebe atu fo ba labarik hodi evita moras seluk.
Entretantu, Prezidente Asosiasaun Parteira Timor –Leste (APTL), Marcia Soares hateten servisu promosaun no akonselhamentu ba inan sira kona ba benefisio susu been inan ba oan durante ne’e la’o hela iha fasilidade saude sira hotu.
“Dala barak familia sira mos ladun kompriende aihan ne’ebe inan fo susu sira tenke konsumu, tanba atu fo susu oan inan tenke iha nutrisaun ne’ebe diak, se fo aihan ne’ebe la apropriado ba inan bele implika ba iha produsaun susu been inan nian ne’ebe atu fo ba oan,” nia hateten
Nia dehan, alende aihan, iha mos fator seluk ne’ebe kontribui maka’as ba iha produsaun susu been inan nian maka psikologia, signifika inan ne’ebe iha problema barak, iha presaun bele impaktu ba produsaun susu been.
Nia informa, nutrisaun ba inan fo susu ne’e importante atu garantia bebe sira hetan susu been ne’ebe sufsiente no kualidade tanba tuir saude bebe ida tenke hetan susu been inan nian dala 2 ou 3 iha loron ida.
Iha parte seluk, Reprejentante Organizasaun Mundial Saude (OMS) dotor Rajesh Pandav hateten atu redus mortalidade bebe sira nian, importante inan sira tenke fo susu been inan nian ba bebe tanba susu been inan nian maka fonte nutrisaun ne’ebe diak liu ba bebe no labarik ki’ik sira.
Nia dehan, nesesario urjente atu emfaze liu tan promosaun susu been inan nian iha Timor-Leste tanba pursentu inan fo susu been esclusivu husi 62% tun ba 50% no 50,2% labarik tinan lima mai kraik ne’ebe sofre malnutisaun tipu raes badak.
“Susu been inan ne’e la’os deit investimentu ida atu hadiak no salva labarik nia vida, maibe mos ne’e investimentu ida ba dezenvolvimentu kapital humanu no benefisio ida ba nasaun nia ekonomia,” nia hateten
Nia informa, OMS iha kompromisio atu apoiu Ministerio da Saude intermus tekniku no politiku hodi promove susu been inan nian iha Timor –Leste.
