Atu garantia reprezentasaun feto iha Parlamentu Nasional no estrutura governu iha elisaun antisipada mai, organizasoens feto hasoru malu ho estrutura partidus politiku (ParPol) hodi koalia kona ba promosaun feto iha vida politika.
Diretora organizasaun Movimentu Feto Foinsa’e Timor –Leste (MOFFE), Yasinta Lujina hateten hanesan parseiru, sira kontinua halo aprosimasaun no hato’o hanoin balun ba partidu politiku sira no fo formasaun ba feto sira, maibe kompentesia tomak iha partidu politiku sira.
Nia dehan, sira konsege hasoru malu ona ho lider partidu PLP, FRETILIN no iha planu sei hasoru tan partidus seluk ne’ebe sei avansa ba iha elisaun antisipada iha fulan Maio.
Iha sorumutu ne’e, nia dehan husu ba partidu politiku sira atu konsidera baze legal sira ne’ebe promove partisipasaun feto iha vida politika, hahu husi konstituisaun da republika artigu 16,17 ne’ebe haforsa husi lei eleitoral numero 7/2017 artigu 12 alina 3 katak lista kandidatura ema nain tolu feto tenke ida.
“Ami kaer ba lei hanesan baze legal ida bainhira halo diskusaun ho partidu politiku sira atu sira tau iha konsiderasaun no implementa,” nia hateten iha servisu fatin Kaikoli, Dili.
Nia hateten, partidu politiku sira iha ona konsiderasaun ba iha baze legal sira ne’e katak lista ema nain tolu feto ida, maibe implementasaun sira ne’e hanesan obrigatorio deit, la ho konsiensia.
Tanba nia dehan, maioria lista kandidatura sira ne’ebe mai husi partidu politiku sira, feto sempre iha numeru 3,6, 9, 12, to’o 65, maske iha lei la hateten feto tenke iha numeru 3.
Nia hatutan, sira laiha forsa atu obriga partidus politiku tenke tau feto iha numeru 1 no 2, maibe nafatin halo advokasia iha nivel estrutura bo’ot partidu politiku nian hodi rekonese feto nia kapasidade no abilidade iha lideransa.
Iha parte seluk, Diretor Ezekutivu Asosiasaun Direitu Humanu Manuel Monteiro konsidera mentalidade mane nian ne’ebe hakarak sai superior liu feto sei domina iha sosiedade politika laran.
Tanba ne’e, nia husu ba feto sira tenke halo esforsu maka’as, luta hodi hetan konsiderasaun iha kuadru legais sira ne’ebe garantia kuota iha vida politika.
“Ne’e kuota la’os rekonesementu husi mane sira ba maluk feto sira,” nia hateten
Nia dehan, situasaun ida ne’e nafatin forte iha sosiedade, tanba mane sira nafatin sente an mak heroi la konsidera feto maluk sira hanesan mos heroina ida iha vida politika.
