Membru Parlamentu Nasional sujere ba governu atu hapara importasaun sigaru mai iha rai laran, tanba fo impaktu ba ema nia saude.
Deputadu Eladio Faculto, hateten Timor –Leste laiha fabrika sigaru, maibe konsumidores sigaru as tebes, mosu moras oioin hanesan kankru, hipertensaun no seluk tan.
“Hau nia hanoin ne’e taka importasaun sigaru mai Timor –Leste tanba ita lafabrika sigaru, ita fuma fo osan ba ema liur lori moras mai ita,” Deputadu Faculto sujere, Iha Parlamentu Nasional.
Se la hapara importasaun, nia sujere, governu tenke hanoin ona atu regula sirkulasaun sigaru iha rai laran, liu –liu hasa’e folin sigaru ba $10 kada masu ida, ho ida ne’e mak bele evita moras implikasaun ba labarik sira husi sigaru.
Membru Komisaun F (saude, eduka saun, kultura, veteranus e igualdade jeneru), ne’e mos husu ba WHO atu halo kampanna nafatin ba sosiedade tomak, kona ba implikasaun sigaru ba ema nia saude.
Iha parte seluk, reprejentante World Health Organization (WHO) iha Timor –Leste, doutor Jorge Mario Luna, hateten sigaru perigozu tebes ba ema nia saude, liu –liu sira ne’ebe konsume ativu.
“Bele oho sira nonok no neineik deit, ho implikasaun moras sira hanesan kankru aten, kakorok, ibun no seluk tan,” doutor Luna hateten.
Alem de ne’e, nia dehan, perigu mos ba ema sira ne’ebe horon sigaru suar, tanba ne’e presiza lei ida hodi regula fatin publiku, transporte publiku bandu sira labele fuma.
“Ami hamutuk ho minsteriu saude finaliza ona esbosu lei kontrola tabacco, agora iha ona Konselho Ministru depois ba Parlamentu Nasional, espera bele fo importansia aprova lalais,” doutor Luna esperansa.
Nia hatutan, lei ida ne’e atu haforsa konvensaun internasional ne’ebe estado Timor –Leste liu husi PN ratifika ona hodi bandu publisidade sigaru sira ne’ebe oras ne’e dadaun tau iha fatin publiku sira.
Entretantu joventude Atanacio Soares, hateten lei bele iha atu bandu fuma iha fatin publiku sira, maibe ulun bo’ot sira mos tenke fo ezemplu ne’ebe diak.
“Ita nia ulun bo’ot sira mak fuma uluk iha fatin publiku sira, oinsa mak ema labele fuma, ema bo’ot mak hatudu uluk,” nia kritika.
Nia konkorda, kuandu governu hapara importasaun sigaru mai rai laran ou hasa’e folin sigaru no bandu labele fa’an (eceran), nune’e labarik menoridade sira labele konsumu tanba laiha osan atu sosa.
