Membru Parlamentu Nasional konsidera governu failha atrai investor bo’ot sira mai halo investimentu iha rai laran.
Membru Komisaun C (finansas publika), Deputadu Estanislao da Silva, hateten realidade hautudu katak durante ne’e investementu iha rai laran loja kiik mak domina liu kompara ho kompania bo’ot sira.
“Loja ki’ik mak barak liu, ne’e hatudu katak buat ruma salah iha ita nia politika, atu atrai investimentu bo-bo’ot iha ita nia rain,” Deputadu husi bankada Fretilin ne’e kritika, iha Parlamentu Nasional.
Ida ne’e akontese, tanba nia dehan, governu la halo politika ne’ebe diak hodi atrai investor bo’ot sira husi nasaun seluk mai investe iha rai laran.
Mesmu iha lei impostu ne’e hatuur ona katak, investedor bo’ot sira sei la selu taxa, maibe nia dehan, realidade laiha investedor bo’ot ida mak mai halo investementu iha rai laran.
Nia mos rekonese, katak iha duni kompania estranjeirus balun mai, mas la’os atu investe maibe buka fali projetu governu nian.
Entretantu Deputadu Arao Noe, hateten loja kiik sira ne’e selu duni impostu, maibe la fo benefisiu ne’ebe diak ba estadu inklui ba povu.
“Tanba selu ho orsamentu ne’ebe ki’ik oan no la rezolve problema dezempregu iha rai laran,” Deputadu Noe hateten.
“Hanesan Cina ida loke loja, karik nia presiza ema ida-rua deit para fa’an sasan,”.
Hatan ba kestaun ne’e Sekretaria Estadu Apoiu Promosaun Setor Privadu (SEAPRI), Veneranda Lemos Martins, katak investedor estranjeirus ne’ebe hakarak mai halo investe iha rai laran tenke preenxe rekijitus ne’ebe iha.
“Sira tenke rejistu iha trend Invest Timor-Leste no tenke iha osan hamutuk $20 milions, foin bele halo investementu iha rai laran,” SE Martins hateten.
Nia esplika, tuir lei impostu 14/2011, kuandu investedor ida hakarak mai investe iha Dili no Baucau durante tinan lima nia laran sira la selu taxa ba estadu, iha Liquisa durante tinan walu no iha Atauro no Oe-Cusse durante tinan 10.
“Sira investe uluk ho $20 milloens ,” SE Martins esplika.
Nia hateten, iha tinan rua ba kotuk (2012) Kompania Pelican Paradise sira mai ona investe, maibe momentu ne’e para oituan tanba iha failansu, mas agora sira hahu fali ona.
Alem de ne’e, nia dehan, iha mos Kompania Hainakem (fa’an serveja) sira mos sei mai investe “ kompania rua ne’e investe ho total orsamentu liu $20 miloens,” nia dehan.
Tanba ne’e nia dehan, asuntu ne’e tenke diskuti iha Konselho Ministru, tanba kompania bo’ot sira presiza rai mais de 2,3 hektares, entaun tenke haree ida ne’e.
“Se osan $20 milions deit hau bele foti desizaun, maibe liu ida ne’e tenke lori ba iha Konselho Ministru atu haree,” nia hateten.
