Governu liu husi Komisaun Nasional Kombate HIV/SIDA Timor-Leste (KNKS-TL) harii ona uma Mahon ida hodi halibur no sai fatin deskansa ba ema ho virus HIV/SIDA sira.
Diretor Nasional Planeamentu Avaliasaun no Monitorizasaun KNKS-TL, Venancio Coelho, hateten inisiativa ida ne’e la’os atu halo diskriminasaun ba sira, maibe fo mahon ba sira atu deskansa hodi kontrola sira nia saude.
“Ita la tau ketak sira, tanba ne’e ita viola ona sira nia dirietu nudar sidadaun ida iha direitu atu moris livre no asesu ba edukasaun no servisu publiku sira,” Diretor Coelho hateten, bainhira halo sosializasaun prevensaun HIV/SIDA ba estudantes sekundario Canossa Dili.
Nia haktuir, mahon ne’e importante tebes ba sira ne’ebe afetado virus HIV/SIDA husi distritu, halo tratamentu iha Dili hodi deskansa hodi halo kontrola ba sira nia saude inklui mos sira ne’ebe hetan estigma no diskriminasaun husi familia no sosiedade.
“Ba maluk sira ne’ebe hetan estigma no diskriminasaun, uma mahon hanesan fatin alternativu ba sira atu hela hodi kontrola sira nia saude,” Coelho hateten.
Nia hatutan, oras ne’e dadaun iha hela prosesu konstrusaun iha Tibar no sei funsiona iha fulan tolu mai hodi atende ema afetadu sira, maske rekursu humanu no fasilidade ne’ebe limitado.
Durante ne’e iha ona organizasaun local rua (Esperansa no Estrela Plus) mak halibur no akompanha sira hodi halo tratamentu iha fasilidade saude.
Nia dehan, nudar nasaun foun konesementu povu nian ba moras HIV/SIDA mos sei menus tebes, tanba ne’e presiza tempu atu hasa’e sira nia konsiensia hodi simu maluk sira ne’ebe afetado iha sosiedade nia le’et labele diskrimina sira.
Tuir dadus Ministerio Saude husi 2003-Marsu 2014 identifika ona kazu HIV/SIDA hamutuk 426.
Husi numeru ne’e iha nian 41 mak mate ona no nian 146 mak halo hela tratamentu iha nian 239 mak sei livre hela lahatene nia paradeiru.
Iha parte seluk, Membru Komisaun F (saude, edukasaun, kultura, veteranus no igualdade jeneru), Deputada Ilda Maria da Conçeicão, apoia inisiativa ne’e, maibe presiza halo uluk estudu viabilidade ida kona ba kestaun ne’e.
“Ita presiza haree didiak, tanba kuandu tau iha uma mahon, klaru ema hotu hatene no bele despreza sira,” Deputada Ilda hateten.
Nia dehan, importante mak sosializasaun informasaun ba komunidades, tanba komunidade hotu komprende ona lala’ok moras ida ne’e, no sei laiha problema bainhira harii mahon ba afetado sira.
“Hau hanoin diak liu agora ita rai segredu lai ba, atu labele iha diskriminasaun
ba maluk sira ne’e,” nia sujere.
