Organizasaun internasional United Nations Development Program (UNDP) lansa relatoriu peskiza kona ba bareira ba implementasaun Lei Violensia Domestika durante ne’e iha rai laran.
Country Director UNDP, Mikiko Tanaka, hateten peskiza ne’e ho objetivu atu identifika obstaklu ne’ebe impede feto vitima violensia domestika sira asesu ba justisa formal hafoin L VD promulga iha tinan 2010.
Nia dehan, UNDP halo peskiza no estudu ida ne’e hodi identifika obstaklu no faktores ne’ebe impede feto vitima violensia domestika sira hato’o sira nia keixa ba polisia no autoridade kompetente sira.
Estudu ne’e identifika, katak iha obstaklu no faktores barak mak impede feto vitima sira atu hato’o sira nia keixa ba polisia, hanesan sistema tradisional liga ho relasaun familia, ekonomia, sosial inklui mos uma mahon, difisil ba feto atu lori kazu ba justisa formal.
“Hau espera, katak relatoriu ne’e bele ajuda instituisaun hotu, bele responde ba nesesidade vitimas violensia domestika ho diak, asegura implementasaun lei violensia domestika ho efetivu,” Tanaka esperansa, iha lansamentu ba relatorio e’e, iha Timor Plaza Dili.
Nia rekonese, katak problema violensia domestika ne’e problema ne’ebe komplikadu tebes, tanba ne’e iha relatorio ne’e la’os atu mensiona deit factores, maibe iha mos rekomendasaun lubuk ida ba instituisaun governu.
Instituisaun hirak ne’e mak hanesan Polisia Nasional Timor –Leste, Ministeriu Justisa, Tribunal, Ministeriu Solidaridade Sosial, Ministeriu Publiku no entidade seluk atu tau iha konsiderasaun hodi kombate no prevene aktu violensia domestika iha Timor –Leste.
Nia promote, katak UNDP prontu nafatin atu apoia governu Timor-Leste atu prevene no kombate aktu violensia domestika iha Timor –Leste.
Entretantu Ministru Justisa, Dionisio Babo Soares , rekonese katak numeru kazu violensia domestika oras ne’e dadaun as, tanba ne’e presiza iha estudu ida atu bele prevene no kombate aktu ida ne’e.
Nia mos rekonese, katak justisa tradisional ne’ebe durante ne’e la’o ladun fo vantagen ba feto sira, maibe bainhira tuir justisa formal mos nia konsekuensia mak tenke fahe malu (divorsio) tanba ne’e Ministerio Justisa planu sei integra sistema tradisional iha sistema judisiario iha Timor –Leste.
“Hili justisa tradisional ne’e tanba fasil liu, enkuantu formal ne’e komplikadu tebes no nia konsekuensia seluk mak konserteza fahe malu (divorsio) ne’ebe bele fo situasaun difisil ba feto,” nia dehan.
Iha parte seluk, reprezentante organizasaun feto, Laura Pina apresia ho peskiza husi organizasaun UNDP ne’e, no husu atu relatoriu ne’e halo mos iha versaun Tetun nian, nune’e bele fasilita mos servisu organizasaun feto sira liu –liu parte advokasia.
