Reprezentante husi Asosiasaun HAK iha ona planu atu hasoru malu ho Prezidente Republika, Taur Matan Ruak, hodi koalia no rona politika estadu nian kona ba ema lakon forsadu iha Timor-Leste iha pasadu.
Koordenador Programa Advokasia Asosiasaun HAK, Xisto Ximenes, iha fulan Novembru tinan ida ne’e sira sei hasoru malu ho Taur Matan Ruak (TMR), nudar Xefe Estadu husu nia hanoin kona ba asuntu ne’e, tanba to’o agora Timor-Leste seidauk asina konvensaun kona ba ema lakon ho forsadu.
“Ami aproveita loron istoriku ne’e atu hasoru malu dala ida tan ho Prezidente da Republika atu husu nia hanoin no nia politika ba asuntu ema lakon forsadu nian,” Koordenador Ximenes hateten, iha Farol, Dili.
Asosiasaun HAK nudar organizasaun ne’ebe hakilar ba direitus humanus, no espera katak ho prezidente foun iha esperansa foun ba asuntu ida ne’e, tanba ema hirak ne’ebe mate no lakon ne’e la’os tanba sira nia hakarak, maibe mate ba rai ida ne’e.
Nia informa, katak iha tinan 2009 delegasaun asosiasaun Hak ne’ebe mai husi membru federasaun ema lakon nian hanesan reprezentante husi nasaun Banglades, Nepal, Thailandia, Korea Norte, Pilipina, Indonesia no India konsege fo hanoin ona Prezidente da Republika altura ne’eba Presidente Jose Ramos Horta, maibe realidade la hatudu pasu positive ida.
Tuir nia, orgaun estadu sira hanesan Prezidente da Republika, Parlamentu Nasional inklui mos Provedoria dos Direitus Humanus e Justisa (PDHJ), sira iha obrigasaun atu fornese informasaun ba familia vitimas, tanba estadu mak iha kompetensia atu buka tuir ema sira ne’e.
Iha parte seluk, familia vitima, Sandra Tilman, ejiji ba estadu Timor –Leste ho Indonesia atu kria politika ne’ebe diak hodi fo justisa ne’ebe justu ba familia vitima sira, tanba to’o oras ne’e ema hotu kontente ho indepedensia, maibe ema balun sei moris ho kanek no estadu nonok deit.
Tilman dehan, nudar Timor oan nia sente kontente tanba Timor-Leste hetan ona nia independensia maibe triste tanba ema barak mak sei moris ho sentementu triste, tanba lakon familias.
“Hanesan oan husi vitima hau so husu deit justisa ida ne’ebe justu ba estadu Indonezia, se bele fo fali hau nia aman nia restus mortais,” Tilman husu ho matan been.
Ejizensia hanesan mai mos husi familia vitima, Albina Marcal Freitas, ejiji ba orgaun kompetente sira atu tetu didiak hodi ratifika lalais konvensaun ema lakon forsada, tanba Timor oan barak mak lakon ho forsadu iha tempu okupasaun Indonezia.
Nudar familia vitimas, sira nafatin hein komitmentu estadu Timor –Leste atu ratifika konvensaun ne’e, tanba ratifikasaun ne’e importante tebes ba nasaun Timor –Leste, nune’e labele akontese tan iha future.
“Ami kestiona orgaun kompotente estadu bele ratifika iha tempu badak atu nune’e ita nia ema sira lakon iha tempu passadu, pelumenus Indonezia sira hatudu netik fatin atu familia sira bele halo tuir,” Freitas esperansa.
