Koordenador Programa Timor-Leste Coalition for Education, Matias dos Santos hateten, estudantes Timor oan ne’ebe dadaun ne’e hasai estudus iha Indonezia, barak mak illegal.
Nia dehan, total estudantes Timor oan iha Indonezia dadaun ne’e hamutuk nain 5,000 e husi numeru ne’e barak liu mak liu husi dalan tikus (laiha pasaporte).
“Husi sira ne’e, illegal barak liu mak sira ne’ebe eskola ho sira nia osan rasik, kompara ho bolserus husi governu,” Koordenador Programa Timor-Leste Coalition for Education (TLCE), iha konferensia imprensa, iha Dili.
Tanba ne’e,nia hatutan, estudantes balun la konsege akaba sira nia estudus no balun tanba problema lingua, saude no balun mos hetan deporta tanba la selu taxa, tuir prosedur imigrasaun nian ne’ebe iha.
“Konsuladu RDTL nian iha Indonezia kria tiha ona Asosiasaun Estudantes Timor-Leste, hodi fo tulun ba Timor oan ne’ebe mak estuda iha Indonezia, maibe tanba mekanismu foun no mos eziste deit iha provinsia balun deit, entaun labele atende estudante hotu nia nesesidade estudu ninian,” Koordenador TLCE ne’e katak.
Tanba ne’e TLCE rekomenda ba Ministeriu Edukasaun, atu asegura lisensa ba vistu estudu nian, tenke hala’o liu husi prosesu ida seletivu no seguru.
“Tenke iha regulamentu ida ne’ebe rigorozu, hodi asegura prosesu aprendizajen ba estudante sira ne’ebe hala’o estudu iha rai liur,” nia sujere.
TLCE mos husu ba Ministeriu Negosiu Estranjeiru no Kooperasaun ho Ministeriu da Edukasaun tenki iha kooperasaun ida ne’ebe diak hodi asegura sidadaun sira ne’ebe hela iha rai liur,liu-liu ba estudante sira hodi tane nafatin prinsipiu no valor povu Timor-Leste nian iha nasaun seluk.
Entretantu Vise Ministru Negosio Estanjeiru no Kooperasaun (MNEK),Constancio da Conceicao Pinto, rekonese katak, ne’e akontese duni no sai problema bo’ot ida atu resolve.
“Oras ne’e dadauk tim ida iha ne’eba ona husi Ministeriu Negosio Estranjeiru no Ministeriu Edukasaun, atu hare oinsa ita bele resolve situasaun ida ne’e,” Vise Pinto afirma.
Nia mos husu ba inan aman estudantes sira, tenke hatene oan sira nia eskola fatin atu nune’e bele tau matan no kontrola didiak.
“Sira ba la tuir prosesu normal, ita nia embaixada la hatene,sira ba eskola iha universidade balun ke laiha rekonesementu husi estadu nian, wainhira to’o problema mak foin hatene problema,” Vise Pinto dehan.
TDW tenta konfirma asuntu ne’e liu husi telefoni ho Vise Ministru Ensino Superior, Marcal Avelino Ximenes ne’ebe dadaun iha ona Indonezia hodi resolve problema ne’e, katak estudante ne’ebe foin dadaun hetan oho ne’e, la’os bolserus. “Nia mai eskola iha Indonezia ho sira nia osan rasik,” Vise Ministru ne’e katak.
