Bazea ba estatistika ne’ebe Konfederasaun Sindikatu Timor-Leste (KSTL) iha, husi tinan 2001 to’o 2012 trabalhadora feto hamutuk pursentu 35 mak ema (patraun) viola sira nia direitu iha servisu fatin.
Xefe Divizaun Relasaun Industria Sindikatu, João Cabral hateten, durante ne’e empregador sira hasai trabalhador sira husi servisu sein iha razaun.
“Patraun sira hasai trabalhador sira laiha razaun klaru, problema kona ba kontratu, pagamentu over time no mensal inklui mos problema seguransa, saude no hijiene iha servisu fatin, ne’e violasaun direitus humanus,” hateten Xefe Divizaun Relasaun Industria, Joao Cabral, foin lalais, iha Colmera, Dili.
La’os ne’e deit, nia hatutan, patraun sira mos bandu trabalhadora sira labele isin rua (ne’e iha kazu lima), haruka halo servisu todan bainhira isin rua (iha kazu hat), hala’o servisu pedreiro nian maibe laiha aumentu ba salario (iha kazu hat), inklui intensaun halo violasaun seksual (kazu ida) no mos kompania balun la fo direitu ba trabalhadora sira atu fila ba uma fo susu ba sira nia bebe.
“Direitu trabalhadora feto sira nian ne’e la’os lei trabalhador deit mak proteje maibe iha Konstituisaun da Republika mos preve ida ne’e, tanba ne’e ema hotu tenke respeita direitu feto sira nian tuir buat ne’ebe hakerek ona iha lei sira ne’e,”dehan Xefe Divizaun Relasaun Industria ne’e.
Nia dehan, dia ne’e akontese tanba sosializasaun husi governu mak la masimu no sistema inspeasaun ba kompania mos sei fraku e pior liu tan kompania rasik laiha konsiensia atu implementa lei sira ne’e.
Entertantu, Inspektor do Trabalho, Rofino Lopes rekonese katak sosializasaun ba lei laboral ne’e seidauk to’o ba ema hotu tanba ne’e sei iha diskriminasaun no violasaun barak mak patraun sira halo ba trabalhadora feto sira iha servisu fatin.
Nia dehan, diresaun inspesaun geral do trabalho durante tinan 2012 nia laran, fo ona multa ba kompania nasional no internasional ne’ebe viola lei laboral bazeia ba inspesaun nune’e mos keisa ne’ebe trabalhador sira hato’o ba diresaun ne’e rasik.
“Diresaun Inspesaun do Trabalho aplika ona multa ba kompania hamutuk 194 iha teritorio tomak ho total osamentu $37 mil maibe $29 mil mak selu ona iha Banku Nasional Ultra Marino (BNU) $8 mil mak seidauk, sei iha prosesu selu laran,” dehan Inspektor Lopes.
Nia hatutan katak, osan sira ne’ebe kompania sira multa ne’e sei tama iha kofre estadu nian, atu halo saida ne’e estadu mak hatene.
